Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Brezilya Federatif Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Savunma Sanayi İş Birliği Anlaşmasının Notalarla Birlikte Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi

\ ' TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Gelen Kâğıtlar Listesi'nde yayımlanan 1781211 evrak numaralı "Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Brezilya Federatif Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Savunma Sanayi İş Birliği Anlaşması"nm "Notalar"la birlikte onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun teklifi ve gerekçesi ekte sunulmuştur. Gereğini saygılarımla arz ederim. Numan KURTULMUŞ İstanbul Milletvekili TBMM BAŞKANLIĞI Tali Komisyon Milli Savunma Esas Komisyon Dışişleri Tarih: 22-1-2026 Esas No:2/3486  TBMM kanunlar ve KARARLAR BSK.LIGI 2 1 Ocak 2026 Numara: 11 Ocsit 2026 ^S520  TÜRKİYE CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ İLE BREZİLYA FEDERATİF CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ ARASINDA SAVUNMA SANAYİ İŞ BİRLİĞİ ANLAŞMASININ NOTALARLA BİRLİKTE ONAYLANMASININ UYGUN BULUNDUĞUNA DAİR KANUN TEKLİFİ MADDE 1- (1) 25 Mart 2022 tarihinde imzalanan "Türkiye Cıunhnriyeti Hükümeti ile Brezilya Federatif Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Savunma Sanayi îş Birliği Anlaşması"mn "Notalar"la birlikte onaylanması uygun bulunmuştur. MADDE 2- (1) Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. MADDE 3- (1) Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür. A' ' 

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ YASAMA DÖNEMİ YASAMA YILI 28 4 SIRA SAYISI: 266 İstanbul Milletvekili Numan Kurtulmuş’un Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Brezilya Federatif Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Savunma Sanayi İş Birliği Anlaşmasının Notalarla Birlikte Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi (2/3486) ve Dışişleri Komisyonu Raporu  ‒2‒ . Not: Bu Sıra Sayısına; elektronik ortamda https://www.tbmm.gov.tr/yasama/komisyon-raporlari internet adresindeki sorgu sayfası üzerinden erişilebilmektedir. Kanunlar ve Kararlar Başkanlığı Türkiye Büyük Millet Meclisi (Sıra Sayısı: 266)  ‒3‒ İÇİNDEKİLER Sayfa • 2/3486 Esas Numaralı Teklifin • TBMM Başkanlığına Sunuş Yazısı ...........................................................................................4 • Genel Gerekçesi..........................................................................................................................4 • Cumhurbaşkanlığı Tezkeresi...................................................................................5 • Dışişleri Komisyonu Raporu...................................................................................6 • Muhalefet Şerhi.............................................................................................................10 • Teklif Metni......................................................................................................................12 • Dışişleri Komisyonunun Kabul Ettiği Metin...............................................12 • Anlaşma Metni. ..............................................................................................................13 • Notalar.................................................................................................................................37 Türkiye Büyük Millet Meclisi (Sıra Sayısı: 266)  ‒4‒ TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Gelen Kâğıtlar Listesi’nde yayımlanan 1781211 evrak numaralı “Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Brezilya Federatif Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Savunma Sanayi İş Birliği Anlaşması”nın “Notalar”la birlikte onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun teklifi ve gerekçesi ekte sunulmuştur. Gereğini saygılarımla arz ederim. Numan Kurtulmuş İstanbul HAVALE EDİLDİĞİ KOMİSYONLAR (2/3486) ESAS Dışişleri Komisyonu TALİ Milli Savunma Komisyonu GENEL GEREKÇE “Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Brezilya Federatif Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Savunma Sanayi İşbirliği Anlaşması” 25 Mart 2022 tarihinde imzalanmıştır. Söz konusu Anlaşma ile iki ülke arasında; a) Savunma sanayi iş birliği faaliyetlerinin hukuki bir temelde yürütülmesi, b) Savunma sanayi alanındaki ihtiyaçların ortak üretimi, c) Savunma sanayi ürünlerinin üretimi konusunda teknoloji transferi, ç) İhtiyaç duyulan savunma sanayi ürünlerinin karşılıklı tedariki, d) Müşterek üretilecek savunma sanayi ürünlerinin üçüncü ülkelere satışı ile e) Türk savunma sanayi firmaları tarafından üretilen savunma sistemlerine pazar imkânı sağlanması amaçlanmaktadır. Mezkûr Anlaşma ile Brezilya’nın savunma sanayi ürünlerine ilişkin ihtiyacının Türk savunma sanayisi tarafından karşılanması ve savunma sanayi iş birliğinin her iki ülke yararına geliştirilmesi hedeflenmektedir. Türkiye Büyük Millet Meclisi (Sıra Sayısı: 266)  ‒5‒ T.C. Cumhurbaşkanlığı Sayı: Z-90666677-599-357970 16 Ocak 2026 Konu: Anlaşma ve Notalar TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA 25 Mart 2022 tarihinde imzalanan “Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Brezilya Federatif Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Savunma Sanayi İşbirliği Anlaşması”nı Notalarla birlikte onaylanması uygun bulunmak üzere Anayasanın 90 ıncı maddesi gereğince ilişikte bilgilerinize sunarım. Recep Tayyip ERDOĞAN Cumhurbaşkanı Türkiye Büyük Millet Meclisi (Sıra Sayısı: 266)  ‒6‒ Dışişleri Komisyonu Raporu Türkiye Büyük Millet Meclisi Dışişleri Komisyonu 03/04/2026 Esas No: 2/3486 Karar No: 189 TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA 2/3486 esas numaralı, “Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Brezilya Federatif Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Savunma Sanayi İş Birliği Anlaşmasının Notalarla Birlikte Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi” Komisyonumuzun 01/04/2026 tarihinde yaptığı 21’inci toplantısında görüşülmüş ve kabul edilmiştir. Raporumuz, Genel Kurulun onayına sunulmak üzere Yüksek Başkanlığa saygı ile arz olunur. Türkiye Büyük Millet Meclisi (Sıra Sayısı: 266)  ‒7‒ 1. Giriş Cumhurbaşkanlığınca 16/01/2026 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunulan Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Brezilya Federatif Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Savunma Sanayi İş Birliği Anlaşması Notalar’la birlikte 21/01/2026 tarihinde İstanbul Milletvekili Numan KURTULMUŞ imzasıyla “Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Brezilya Federatif Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Savunma Sanayi İş Birliği Anlaşmasının Notalarla Birlikte Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi” olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunulmuştur. 2/3486 esas numaralı Kanun Teklifi, 22/01/2026 tarihinde esas komisyon olarak Komisyonumuza, tali komisyon olarak Milli Savunma Komisyonuna havale edilmiştir. Teklif, Komisyonumuzun 28’inci Yasama Dönemi 01/04/2026 tarihli 21’inci toplantısında Dışişleri Bakanlığı ile Millî Savunma Bakanlığı yetkililerinin de katılımlarıyla görüşülmüştür. 2. Teklifin İçeriği Komisyonumuza havale edilen metinler incelendiğinde Teklif ile, Türkiye Cumhuriyeti ile Brezilya Federatif Cumhuriyeti arasında savunma sanayi alanında hukuki çerçevede iş birliğinin tesis edilmesi, ortak üretim ve teknoloji transferinin gerçekleştirilmesi, savunma sanayi ürünlerinin karşılıklı tedariki, müştereken üretilecek ürünlerin üçüncü ülkelere satışı ile Türk savunma sanayi ürünlerine pazar imkânı sağlanmasına ilişkin hususları düzenleyen Anlaşma’nın Notalar’la birlikte onaylanmasının uygun bulunmasının amaçlandığı görülmektedir. 3. Komisyon Görüşmeleri Komisyonumuzda Teklifin tümü üzerinde yapılan görüşmelerde1; Dışişleri Bakan Yardımcısı Mehmet Kemal BOZAY tarafından; Anlaşma’nın, 25 Mart 2022 tarihinde Ankara ve Brezilya’da eşzamanlı olarak video konferans yöntemiyle imzalandığı, Anlaşma’nın Brezilya’daki iç hukuk onay sürecinin tamamlanmış olduğu, ülkemizde ise onay sürecinin devam ettiği, Brezilya’nın, Latin Amerika ve Karayipler bölgesinde yaklaşık 25 milyar dolarlık tutarla savunma sanayi alanında en fazla harcama yapan ülke olduğu, Brezilya ile savunma sanayi alanındaki ilişkilerimizin ivme kazandığı, iş birliğimizin silah, mühimmat ile öldürücü olmayan malzeme alım-satımının ötesine geçerek ortak projeler ve teknolojiler geliştirilmesi üzerinde durulduğu, Mevcut durumda TUSAŞ’ın, Brezilya merkezli Akaer Engenharia ve Embraer firmalarıyla mutabakat zaptı imzaladığı ve TUSAŞ ile Embrear ortak uçak üretim platformu oluşturulması üzerinde çalışıldığı, TUSAŞ’ın AKSUNGUR ve ANKA serisi İHA’larının Brezilya’nın ihtiyaçları göz önünde bulundurularak aynı şirketle birlikte üretilmesi konusunda görüşmeler yapıldığı, ROKETSAN ve Baykar’ın Brezilyalı şirketlerle savunma sanayi ürünlerinin satışı konusunda görüşmeler yapmakta olduğu, 1 Komisyonun toplantı tutanaklarına aşağıdaki bağlantı adresinden ulaşılabilir: https://www.tbmm.gov.tr/Tutanaklar/TutanakGoster/5386 Türkiye Büyük Millet Meclisi (Sıra Sayısı: 266)  ‒8‒ Kendi bölgesinde büyük bir güç olan Brezilya’yla ve Latin Amerika’yla ilişkilerimizi geliştirme bağlamında da bu Anlaşma’nın Türkiye açısından önem taşıdığı, ifade edilmiştir. Komisyon üyeleri tarafından; İhraç edilen savunma sanayi çıktılarının üçüncü ülkelere satışıyla ilgili şerh düşülüp düşülmeyeceğine; Anlaşma’nın onaylanmasını öngören Kanun Teklifı’nin Genel Kurulda kabul edilmesinden sonraki süreçte bu konuyla ilgili başka bir anlaşmanın gelip gelmeyeceğine ve CAATSA yaptırımları ve diğer yaptırımlardaki son duruma ilişkin olarak tevcih edilen farklı sorular, Dışişleri Bakan Yardımcısı Mehmet Kemal BOZAY, Savunma Sanayi Başkanlığı Başkan Yardımcısı İhsan KAYA ve Savunma Sanayi Başkanlığı Amerika ve Avrupa Şube Müdürü Ayşegül TOKATLI tarafından cevaplandırılmış ve bu kapsamda; Bu kapsamdaki planlamalar ve satışlarla ilgili olarak ayrıca ek bazı düzenlemelerin yapıldığı, bazı teknik kısıtlamaların ve bazı özelliklerin kullanılıp kullanılamama durumlarının olduğu yapılar da dikkate alınarak özel bir içerikte bu tarz ihracatlar gerçekleştirildiği, Başlangıçta genel bir anlaşma olarak imzalandığı, sonrasında özel anlaşmalar ve teknik görüşmeler yapıldığı, bütün Bakanlıklarımızın onaylarından da geçerek detaylı anlaşmaların yapıldığı, bu Anlaşma’nın sadece genel bir çerçeve anlaşma olduğu, Hava, hava savunma, kara aracı, motor gibi teknik karakteristikli ürünlerin farklılıklar göstermesi nedeniyle genel bir çerçevede tanımlama yapmanın çok kolay olmadığı, genel anlamda ana çerçeveyi oluşturup diğer ürünlerin ihracatına bağlı olarak teknik kısıtlamalar veya diğer yapıların alt detaylarla hazırlanması şeklinde bir planlamanın olduğu, CAATSA düzenlemelerine yönelik çalışmaların devam ettiği, ifade edilmiştir. Komisyon Başkanı tarafından; KAAN motorlarının yaptırım kapsamında olmadığı ancak Kongre onayının gerektiği ve bu konuda bir sorun yaşanmasının beklenmediği, İlişkilerin yakın tutulmasının önemli olacağı, CAATSA boyutunda ise bir buçuk yıl öncesindeki hâkim olan yaklaşımla son ziyaretimizdeki yaklaşımın çok farklı olduğu, çok daha pozitif bir yaklaşım sergilendiği, Hükümetler arasındaki özellikle devlet başkanları arasındaki ilişkinin bu hususta son derece kıymetli olduğu, Teknik anlamda hem CAATSA hem de diğer bir yaptırımla alakalı ikili görüşmelerin ve teknik görüşmelerin devam ettiği, birtakım teknik sorunların bulunduğu ancak bu konuda da ciddi ilerleme kaydedildiği, CAATSA dâhil NATO müttefikleri arasında savunma sanayisine ilişkin yaptırımların olmasının anlamsız olduğu, ifade edilmiştir. 4. Teklif Metnine İlişkin Kabuller ve Değişiklikler Teklifin tümü üzerindeki görüşmelerin ardından Teklif ve gerekçesi Komisyonumuzca benimsenerek maddelerin görüşülmesine geçilmiştir. Teklifin l’inci, 2’nci ve 3’üncü maddeleri ile tümü aynen kabul edilmiştir. Türkiye Büyük Millet Meclisi (Sıra Sayısı: 266)  ‒9‒ 5. Genel Kurulda Temsil İçtüzüğün 45’inci maddesi uyarınca, Teklifin Genel Kuruldaki görüşmelerinde Komisyonumuzu temsil etmek üzere Konya Milletvekili Ziya ALTUNYALDIZ, Ankara Milletvekili Ahmet Fethan BAYKOÇ, İstanbul Milletvekili Oğuz ÜÇÜNCÜ, İstanbul Milletvekili Derya AYAYDIN, Teklif ile ilgili özel sözcü olarak seçilmiştir. Başkan Başkanvekili Sözcü Fuat Oktay Mustafa Canbey Ceyda Bölünmez Çankırı Ankara Balıkesir İzmir Kâtip Üye Üye Derya Bakbak Bilal Bilici Ahmet Fethan Baykoç Gaziantep Adana Ankara (Bu raporun özel sözcüsü) Üye Üye Üye Ceylan Akça Cupolo Talih Özcan Mahmut Rıdvan Nazırlı Diyarbakır Düzce Elâzığ (Muhalefet şerhimiz vardır) Üye Üye Üye Kamil Aydın Utku Çakırözer Mehmet Güzelmansur Erzurum Eskişehir Hatay Üye Üye Üye Derya Ayaydın Sena Nur Çelik Kanat Yunus Emre İstanbul İstanbul İstanbul (Bu raporun özel sözcüsü) Üye Üye Üye Seda Gören Oğuz Kaan Salıcı Namık Tan İstanbul İstanbul İstanbul Üye Üye Üye Oğuz Üçüncü Ziya Altunyaldız Metin Ergun İstanbul Konya Muğla (Bu raporun özel sözcüsü) (Bu raporun özel sözcüsü) Türkiye Büyük Millet Meclisi (Sıra Sayısı: 266)  ‒ 10 ‒ MUHALEFET ŞERHİ Türkiye Büyük Millet Meclisi (Sıra Sayısı: 266)  ‒ 11 ‒ Ceylan Akça Cupolo Diyarbakır Türkiye Büyük Millet Meclisi (Sıra Sayısı: 266)  ‒ 12 ‒ İSTANBUL MİLLETVEKİLİ DIŞİŞLERİ KOMİSYONUNUN NUMAN KURTULMUŞ’UN TEKLİFİ KABUL ETTİĞİ METİN TÜRKİYE CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ İLE TÜRKİYE CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ İLE BREZİLYA FEDERATİF CUMHURİYETİ BREZİLYA FEDERATİF CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ ARASINDA SAVUNMA SANAYİ HÜKÜMETİ ARASINDA SAVUNMA SANAYİ İŞ BİRLİĞİ ANLAŞMASININ NOTALARLA İŞ BİRLİĞİ ANLAŞMASININ NOTALARLA BİRLİKTE ONAYLANMASININ UYGUN BİRLİKTE ONAYLANMASININ UYGUN BULUNDUĞUNA DAİR KANUN TEKLİFİ BULUNDUĞUNA DAİR KANUN TEKLİFİ MADDE 1- (1) 25 Mart 2022 tarihinde MADDE 1- Teklifin l’inci maddesi imzalanan “Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir. ile Brezilya Federatif Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Savunma Sanayi İş Birliği Anlaşması”nın “Notalar”la birlikte onaylanması uygun bulunmuştur. MADDE 2- (1) Bu Kanun yayımı tarihinde MADDE 2- Teklifin 2’nci maddesi yürürlüğe girer. Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir. MADDE 3- (1) Bu Kanun hükümlerini MADDE 3- Teklifin 3’üncü maddesi Cumhurbaşkanı yürütür. Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir. Türkiye Büyük Millet Meclisi (Sıra Sayısı: 266)  ‒ 13 ‒ Türkiye Büyük Millet Meclisi (Sıra Sayısı: 266)  ‒ 14 ‒ Türkiye Büyük Millet Meclisi (Sıra Sayısı: 266)  ‒ 15 ‒ Türkiye Büyük Millet Meclisi (Sıra Sayısı: 266)  ‒ 16 ‒ Türkiye Büyük Millet Meclisi (Sıra Sayısı: 266)  ‒ 17 ‒ Türkiye Büyük Millet Meclisi (Sıra Sayısı: 266)  ‒ 18 ‒ Türkiye Büyük Millet Meclisi (Sıra Sayısı: 266)  ‒ 19 ‒ Türkiye Büyük Millet Meclisi (Sıra Sayısı: 266)  ‒ 20 ‒ Türkiye Büyük Millet Meclisi (Sıra Sayısı: 266)  ‒ 21 ‒ Türkiye Büyük Millet Meclisi (Sıra Sayısı: 266)  ‒ 22 ‒ Türkiye Büyük Millet Meclisi (Sıra Sayısı: 266)  ‒ 23 ‒ Türkiye Büyük Millet Meclisi (Sıra Sayısı: 266)  ‒ 24 ‒ Türkiye Büyük Millet Meclisi (Sıra Sayısı: 266)  ‒ 25 ‒ Türkiye Büyük Millet Meclisi (Sıra Sayısı: 266)  ‒ 26 ‒ Türkiye Büyük Millet Meclisi (Sıra Sayısı: 266)  ‒ 27 ‒ Türkiye Büyük Millet Meclisi (Sıra Sayısı: 266)  ‒ 28 ‒ Türkiye Büyük Millet Meclisi (Sıra Sayısı: 266)  ‒ 29 ‒ Türkiye Büyük Millet Meclisi (Sıra Sayısı: 266)  ‒ 30 ‒ Türkiye Büyük Millet Meclisi (Sıra Sayısı: 266)  ‒ 31 ‒ Türkiye Büyük Millet Meclisi (Sıra Sayısı: 266)  ‒ 32 ‒ Türkiye Büyük Millet Meclisi (Sıra Sayısı: 266)  ‒ 33 ‒ Türkiye Büyük Millet Meclisi (Sıra Sayısı: 266)  ‒ 34 ‒ Türkiye Büyük Millet Meclisi (Sıra Sayısı: 266)  ‒ 35 ‒ Türkiye Büyük Millet Meclisi (Sıra Sayısı: 266)  ‒ 36 ‒ Türkiye Büyük Millet Meclisi (Sıra Sayısı: 266)  ‒ 37 ‒ TBMM Basımevi - 2026 Türkiye Büyük Millet Meclisi (Sıra Sayısı: 266)