Bolu F Tipi Kapalı Cezaevinde bulunan bir mahkumun yaşadığı iddia edilen hak ihlallerine ilişkin

TBMM '/Say? 18494 jLjû±mı, p- Tarih:.. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Aşağıdaki sorulanının Adalet Bakanı Yılmaz Tunç tarafından Anayasa’nın 98. ve TBMM İçtüzüğünün 96. ve 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandınimasım arz ederim. Celal FIRAT İstanbul Milletvekili Keyfo BAŞAK, 16.09.2024 tarihinde Bolu F Tipi Kapalı Hapishanesinden yazdığı mektupta yaşadıktan sorunlan aktarmıştır. Beyanlarma göre; “Son yıllarda uygulanmaya başlanan ceza süreçlerini uzatma konusunda yasal başvurularım yapsa da Anayasa Mahkemesi dahil hiçbir kurumda hukuki adil bir kararla sonuçlanmadığım, tek merkezden talimatlandırılmış tarzda ve kes-yapıştır tarzında alman kararlarla 9 ay 18 gün cezasmı uzatıldığmı; 17 Ekim 2024 tarihinde yeniden değerlendirilmesinin yapılacağını, serbest bırakılma ihtimalinin düşük olduğunu, çünkü bu yılın Ocak ayından bu yana cezasım bitiren 30 yıllıklardan hiçbir mahpusun serbest bırakılmadığını, puanlama sisteminde de hiçbir kriterin esas alınmadığım; örneğin, 3 Ağustos 2023 tarihinde yani ceza süresinin bitimine yaklaşık 4 ay kala hakkında 47,50 puan verilerek “İyi Halli” olduğuna karar verildiğini, bundan somaki değerlendirmenin 17 Nisan 2024 tarihinde yapıldığım ve 41,25 puan verilerek iyi halli olmadığının kararımn verildiğini; 3 Ağustos 2023 tarihi ile 17 Nisan 2024 tarihleri arasında herhangi bir değerlendirmenin yapılmadığını, yönetmelikte ise “6 ayda bir dönem değerlendirmes inin yapılmasımn” hüküm altma alındığım, yine 3 Ağustos 2023 tarihinden soma “İyi halli” olmasının bozuhnasımn nedenine ilişkin hiçbir açıklama ve gerekçenin belirtilmediğini, 3 Ağustos 2023 tarihinin sonunda yapılan her değerlendirmede dönem puanmm düşürüldüğünü, bu uygulamamn kendi başma keyfiyetin düzeyini gösterdiğini; Yine puanlamaya kriter olarak konulan gerekçelerden birinin de “Manevi danışmanlıkla görüşmeme” olarak belirtildiğini, manevi damşman olarak görevlendirilen kişinin Sünni din görevlisi olduğunu, bu değerlendirmelerde hazırlanan raporun ki bu raporlann defalarca istemesine rağmen kendisine verilmediğini, puanlamada esas alındığım, “kendisinin Alevi olduğunu ve manevi danışmanla görüşülecekse Alevi Dedesi, Piri ile görüşeceğini” elli defadır İnfaz Hakimliğine ve Ağır Ceza Mahkemesine yazdığı dilekçelerde itirazlarda belirtmesine rağmen. Alevi Dedesi, Piri ile görüşmesi için olanak yaratılmadığını, ancak “iyi halli olmadığım” esas alman raporların Sünni din görevlisi tarafmdan da düzenlenmeye devam edildiğini; 'i» 14.11.1990 tarihli olaydan dolayı İstanbul Kartal 1. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından 30.11.1990 tarihinde gıyabi tutuklanma kararının verildiğini; 06.01.1994 tarihine gözaltına alındığında 18.01.1994 tarihinde Savcılığa sevk edilerek tutuklandığım; 06.01.1994- 18.01.1994 tarihi arasında işkenceli sorguya tabi tutulduğunu, işkence yapıldığına ilişkin İstanbul Emniyet Adli Tıp Kurumu Şube Müdürlüğünce düzenlenen 28.01.1994 tarih ve 994/402 sayılı rapor ile belgelendiği, Tutuklanma sonrası İstanbul 5 no'lu Devlet Güvenlik Mahkemesi'nde yargılanmasında TCK’nun 146/1 ve 59/1 (eski TCK) maddelerince müebbet hapis cezasma çarptırıldığım, dosyasımn Yargıtay 9. Ceza Dairesinin 28.05.1997 tarih ve 1997/1682 esas, 1992/3909 sayılı kararla verilen cezasımn onaylandığım; bu kararlara göre cezaevinde kalma süresinin 3713 sayılı kanunun geçici 1/6 maddesi gereği 8 yıl olarak düzenlendiğini, müddetnamenin 3713 sayılı kanunun 1/6 maddesine göre düzenlenmesi için yaptığı başvurunun 5 No'lu Devlet Güvenlik Mahkemesince olumlu lehte karar verirse de (27.06.2001 tarih ve 2001/467 D. İş sayılı karar) savcılığın itiraz etmesi üzerine İstanbul 6 No'lu Devlet Güvenlik Mahkemesi 03.07.2001 tarih ve 2001/650 D. İş no'lu kararı ile itirazın kabulüne karar vererek, suç tarihini gözaltına alındığı 06.01.1994 tarihine uzattığım; yani yargılamayı yapan mahkemenin, yargılamayı yaparken de Yargıtay 9. Ceza Dairesi bu kararı onaylarken suç tarihinin 14.11.1990 olarak belirlediğini, ona göre yargılama yapmışken 6 Nolu Devlet Güvenlik Mahkemesinin bu kararlan hiçe sayarak suç tarihini yıllar sonra değiştirerek cezaevinde tutulması gereken süreyi 8 yıldan 30 yıla çıkarttığını; 2005 yılmda yürürlüğe giren TCK ile de müebbet hapis cezasımn cezaevinde tutulma süresi 24 yıla düşürüldüğünü; 30 yılı aşkın süredir içeride tutulmasmdan bu süre içerisinde defalarca infaz düzenlemeleri ile on binlerce mahpusun ceza indirimlerinde n yararlandınidığım, ancak dosyasına ilişkin bu lehte olan düzenlemelerin hiçbirisinin uygulanmadığım, aksine aleyhte olan yasaların cezaevinde tutulması süresinin uzatıldığını; müebbet hapis cezasımn cezaevinde tutulma süresi (eski TCK da) 30 yıl olarak düzenlendiğini, mahkemece verilen 36 yıl ceza süresinin 59/1. madde uygulanarak 30 yıla düşürüldüğünü, yani müebbet hapis cezasma infaz indirimi uygulanmadığım; ancak şimdi Cezaevi İdare Ve Gözlem Kurullarmm, infaz süresini 36 yıl olarak hesaplayarak, 30 yıl üzerinden ceza süresini uzattığım, infaz süresi bitmemiş gibi karar verdiğini; AlHM, DGMTerde yapılan yargılamaların, askeri savcı-hakim bulundurulduğu gerekçesiyle adil yargılanma yapılmadığı için yeniden yargılama kararma dayandırılarak, cezaevinde tutulan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasma çarptmlmış olan Hizbullah üyelerinin tümünü serbest bırakıldığım; AÎHM haklarında karar aldığı mahpuslarm ise, Hizbullahçılann bu gerekçelerle serbest bırakılmalarım öğrendikten soma yaptıkları başvuru soması 3-4 kişinin serbest bırakıldığını, bunlardan kimileri hakkında yeniden tutuklama karan verildiğini, ancak Hizbullahçılann hiçbiri hakkmda herhangi bir yeniden yargılama yapılmadan dosyalarını kapıldığım; AÎHM verdiği karara dayanarak, kendisi ve kendisi gibi binlerce mahpusun başvurulanmn ise tamamen reddedildiğini, lehte yasal düzenlemeler mahkeme emsal kararlan hiçbir şekilde hakkmda uygulanmadığım, ancak aleyhte olan bütün düzenlemelerin kendisine ağır şekilde uygulandığım; Cezaevi İdare ve Gözlem Kurullanmn düzenlemesi, 2020 yılında yürürlüğe girmiş bir düzenleme olmasına rağmen aleyhine uygulanarak bugüne kadar yapılan İdare Ve Gözlem Kurulumm 3 toplantısında 9 ay 18 gün ceza süresinin uzatıldığım, yani 30.12.2023 tarihinde 30 yıllık cezaevinde tutulma süresini tamamlamış olduğunu. 17 Temmuz 2024 tarihinde İdare Ve Gözlem Kurulunun 3. karan ile yeni değerlendirme tarihinin 17 Ekim 2024 tarihine kadar uzatıldığını, bu tarihte de serbest bırakılıp bırakılmayacağım belirsizliğini koruduğunu; yaklaşık 3 ayda bir yapılan dönem değerlendirmelerinin kendi başma baskıya, işkenceye dönüşmüş durumda olduğunu, psikolojik işkencenin sadece kendisine değil ailesine ve yakınlarma da yapıldığım. kurah-kaidelerinin bulunmadığım, üzerinde yoğun bir psikolojik baskı oluşturarak stres yarattığım, aym durumun ailesi ve yakınlan için de 3 ayda bir çıkmasım beklemelerinin sistematik psikolojik işkenceye dönüştürüldüğünü; İdare Ve Gözlem Kurullanmn kararlarına dayanak yapılan Ceza İnfaz Yönetmeliğine bakıldığında, bu keyfiliğin muğlak tammlamalarmm böylesi sübjektif karar almalara dayanak yapıldığımn görüleceğini, örneğin, hiçbir somut olay-olgu gösterilmeden “Haklarını iyi niyetle kullanmıyor” denilerek ceza süresinde uzatmaya gerekçe yapılabildiğini; bu uygulamaların sadece birkaç kişiye dönük olmadığım, bu cezaevinde 20’den fazla mahpusun cezasımn fazladan uzatıldığım, yaklaşık bir o kadar da infazı yakılan mahpuslar olduğunu; Türkiye’deki bütün cezaevleri düşünüldüğünde bu rakamı binlerle ifade etmenin yanlış olmayacağım” ifade etmektedir. Öncelikle belirtmek gerekir ki 29.12.2020 tarihli Gözlem Ve Sımflandırma Merkezleri İle Hükümlülerin Değerlendirilmesine Dair Yönetmelik, kişinin koşullu salıverilme süresini etkileyen sonuçlar doğurduğundan derhal uygulama kuralmın istisnası olarak somut olaya uygulanmamalı, lehe kanun ilkesi uyarınca kişinin kesinleşen mahkûmiyet hükmüne göre suçu işlediği tarihteki koşullu salıverme kurallarına göre değerlendirme yapılmalıdır. Öte yandan aym Yönetmeliğin 16/2.Maddesinde iyi hal raporunun hangi değerlendirmelerle hazırlanacağı açıklanmıştır. Soyut, sübjektif ve afaki değerlendirmelerle hazırlanan dayanaksız ve gerekçesiz raporlarla kişiler hürriyetlerinden yoksun bırakılmamalıdırlar. Mahpuslarm şartlı tahliyesini onaylamak veya reddetmekle yetkilendirilen İdare ve Gözlem Kurullanmn, büyük oranda hapishane personelinden oluştuğu için kurumsal bağımsızlıktan yoksun olmasından ve iddialara göre, son derece keyfi bir şekilde faaliyet yürüterek özellikle insan haklan savunuculanmn, gazetecilerin ve siyasi saiki olan suçlamalarla mahkûm edilen mahpuslann tahliye ihtimallerine halel getirmesinden endişe duymaktadır. Bu bağlamda; 1- Bolu F Tipi Kapalı Hapishanesinde tutuklu Keyfo BAŞAK’m, inancımn gereği olarak Alevi Dedesi/Piri ile görüşme talebi neden karşılanmamaktadır? 2- Keyfo BAŞAK’ın 30 yıllık tutukluluk süresi hangi gerekçe ile 9 ay 18 gün uzatılmışta? 3- Ceza süresinin bitimine yaklaşık 4 ay kala hakkında 47,50 puan verilerek “İyi Halli” olduğuna karar verildiği halde, bir sonraki altı aylık değerlendirmede 41,25 puan verilerek iyi halli olmadığma nasıl karar verilmiştir? İyi Hal puamn “Manevi damşmanIMa görüşmeme” yani Sünni Din Görevlisi ile görüşmeme karan ile ilgisi var mıdır? 4- İyi hal değerlendirme raporu defalarca talep edilmesine rağmen kendisine neden verilmemektedir? 5- Keyfo BAŞAK’m, Manevi Danışman olarak Alevi Dedesi talep etmesine rağmen “iyi halli olmadığma” ilişkin esas alman raporlar neden Sünni Din Görevlisi tarafından düzenlenmeye devam edilmektedir? 6- Devlet Güvenlik Mahkemesinin önceki kararı gözetilmeden ve suç tarihi yıllar sonra değiştirilerek cezaevinde tutulması gereken süreyi 8 yıllık süre neden 30 yıla çıkartılmıştır? 7- AİHM, DGM’lerde yapılan yargılamalann, askeri savcı-hâkim bulundurulduğu gerekçesiyle adil yargılanma yapılmadığı için yeniden yargılama kararma dayandırılarak, cezaevinde tutulan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırılmış olan Hizbullah üyeleri serbest bırakılırken, diğer tutuldular neden serbest bırakılmamaktadır? 8- Keyfo Başak’m tahliye tarihini neden belirsizdir? 9- İyi hal değerlendirmeleri hangi objektif kurala-kaide bağlıdır? 10-Keyfo Başak’a, lehe kanun ilkesi uyannca kişinin kesinleşen mahkûmiyet hükmüne göre suçu işlediği tarihteki koşullu salıverme kuralları neden uygulanmamaktadır? ll-Mahpuslarm şartlı tahliyesini onaylamak veya reddetmekle yetkilendirilen İdare ve Gözlem Kurullanmn, büyük oranda hapishane personelinden oluştuğu için kurumsal bağımsızlıktan yoksun olması sebebiyle insan haklan savunuculannm, gazetecilerin ve siyasi saiki olan suçlamalarla mahkûm edilen mahpuslann tahliye ihtimallerinin engellemesinin önüne geçilmesi için Bakanlık olarak herhangi bir çalışma yapacak mısınız?