Engelli vatandaşların sorunlarının çözümü için yapılan çalışmalara ilişkin

TBMM HALKLARIN EŞİTLİK VE DEMOKRASİ PARTİSİ •’A GRUP BAŞKANLIĞI ^%.r.:3213 jm-...OUdZı23.2L - 20139 TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞI’NA Aşağıdaki sorulanının, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş tarafından Anayasa’nın 98 inci ve TBMM İçtüzüğü ’nün 96 ile 99 uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandınimasını saygılarımla arz ederim. Meral DANIŞ BEŞTAŞ Erzurum Milletvekili Bakanlık tarafından açıklanan veriler; Türkiye nüfusunun yüzde 6.9’unun, Engelliler Konfederasyonu verilerine göre ise Türkiye nüfusunun yüzde lO’umm engelli bireylerden oluştuğunu göstermektedir. Türkiye’de yaşayan engelli yurttaşların en temel gündemleri yoksulluk, işsizlik, erişebilirlik, istihdam ve çalışma haklanmn yok sayılması, rapor alma süreçlerinin eziyete dönüştürülmesi, özel ve kamusal alanda yaptmmsız bırakılan şiddet sorunlarıdır. Ülkenin içinde bulunduğu ekonomik kriz koşullarmda bu sorunlar daha da katlamimaz bir boyuta ulaşmaktadır. BM Engelli Haklarma îlişkin Sözleşme, taraf devletler tarafmdan imzalandığı 2009 yılından bu yana tam olarak uygulanmamıştır. Engellilere yönelik hak ihlalerini sıradanlaştuan sağlameıhk ideolojisine karşı alınması gereken sosyo-ekonomik, hukuki ve ahlaki-politik tedbirler henüz alınmamıştır. Engelli yurttaşlar ve mülteciler, derin yoksulluk koşullarmda ve temel kamu hizmetlerine erişemeden yaşamaktadır. Yerel yönetimler başta olmak üzere tüm kamu kurumlarımn sunması gereken hizmetler engellilere ulaşamamaktadır. Şehirler engelli kimliği yok sayılarak inşa edilmekte; yol, kaldmm, toplu taşıma ve sosyal alan tasarımı milyonlarca insan yok sayılarak “belli bir normdaki bedenlere ve zeka düzeyine” göre yapılmaktadır. Sağlamcı ideolojinin yok saydığı engelli, yaşlı ve norö- çeşitli yaşamlar için binalar, sokaklar, işyerleri ve diğer tüm yaşam alanları kısıtlıdır. Sadeee fiziksel yaşam alanlanndaki değil, internet siteleri, e-devlet uygulamalan ve tüm yaşam alanlarındaki erişilebilirlik sorununun çözümüne dair adım atılmamaktadır. Yam sıra; Türkiye’de engelli ve yaşlı bakımı aile bireylerine yüklenmekte olup; engelli bireylerin temel bakım ihtiyaçları aileleri tarafmdan sağlanmaktadır. Engelli yurttaşların bakım hizmetlerinin yürütülmesi sosyal devlet ilkesinin bir gereğidir. 2007 yılında gündeme gelen Bakım Yasası ile kanun taslağı hazırlığı yapılmış fakat bu tarihten sonra konu ile ilgili herhangi bir gelişme yaşanmannştır. Evde bakım hizmetlerinin önemi özellikle fiziksel ve zihinsel engeli bulunan yurttaşlara bakım hizmeti veren aile bireyleri için hayati önem taşımaktadır. Engelli yurttaşlarm yaşadıkları sağlık, eğitim, ayrımcılık, istihdam ve erişilebilirlik sorunlannm çözümü yerel yönetimlerle işbirliği içerisinde yürütülecek bir planlama ile mümkün kılmabilir. Eerişilebilirlik bağlamında engelli yurttaşlarm tedavi, eğitim ve rehabilitasyon hizmetlerinden faydalanması; sosyal, kültürel ve sportif faaliyetlere katılımımn kolaylaştırılması, kamu hizmetlerinden yararlanması: kamu kurum ve kuruluşlanmn mekan ve ulaşım sistemlerinin erişilebilir ve kullanışlı olarak düzenlenmesi ile mümkündür. Türkiye’de  2o'13î) erişilebilirlikle ilgili en önemli yasa Temmuz 2005’te Engelliler Kanunu adı altmda yürürlüğe girmiştir. Yasaya göre kamuya açık alanlar, binalar ve toplu taşıma araçlanmn engelliler için (uzatma süresiyle birlikte) 10 yıl içinde erişilebilir hale gelmesi gerekmekteyken, 7 Temmuz 2015’te süre dolmuş olmasına rağmen; • Türkiye’de 285.871 adet yaya yolunun (arter, cadde ve sokaklarda bulunan kaldırımlar) yüzde 81,40’ında rampa ve yüzde 96,08'inde ise hissedilebilir zemin uygulaması bulunmuyor. • Türkiye'de 51 ilde hizmet veren 26.463 şehir içi ulaşım aracının yüzde 58,98 rampa ya da asansör bulunmuyor. Yüzde 73,08'inde sesli ikaz sistemi, yüzde 70,40’ında görsel ikaz sistemi bulunmuyor. • 29.795 kamu binasının sadece yüzde 32,51'inde asansör, yüzde 24,68'inde uygun tuvalet ve yüzde 0,23 'ünde indüksiyon döngü sistemi bulunuyor. • Kamu binalarında işaret dili bilen personel oranı yüzde 15 ile sınırlı. Kamu kurum ve kuruluşları internet web sayfalarının yüzde 95,24’ü görme engelli kişilere ve yüzde 92,86’sı ise işitme engelli kişilere uygun değil. Üstelik basma yansıyan haberlere göre yasamn uzatıldığı 2012 yılında uygulanabilirliği denetlemek için her ilde Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Kurulları oluşturulmuş olmasına rağmen bugüne kadar hiç ceza kesilmemiştir. Bu bağlamda; 1- Türkiye’de yaşayan engelli yurttaş sayısı önergeyi cevaplayacağımz tarih itibarıyla kaçtır? Bu yurttaşlarm kaçımn evde bakım ihtiyacı vardır? 2- Evde bakım hizmetlerinden faydalanan engelli yurttaş sayısı kaçtır? Engellilerin evde bakımı konusunda verilen destekler nelerdir? 3- Kamuda engelli istihdamı oranı kaçtır? İstihdam dışmda bırakılan engellilerin sayısı nedir? 4- Engelli yurttaşlarm eğitime devam oranı nedir? Üniversitelerd e eğitim göre engelli birey sayısı kaçtır? 5- Engelli yurttaşlar için Kalkınma Plamnda yer alan Erişilebilirlik ve Altyapı çalışmalan ne aşamadadır? 6- Kamu binaları ve kamusal alanlar engelliler için ne oranda engelsiz mimariye sahiptir? 7- Eğitim ve sağlık alamnda erişilebilirlik sonmlanmn çözümü için yürütülen çalışmalar nelerdir? 8- Ulaşım ve toplu taşuna alanlarında engellilerin erişilebilirlik sorunlannm çözümü için neler yapılmaktadır? > ■ 9- Engelliler Kanunu’nun yürürlüğe girmesi ile birlikte erişilebilirlik sonınlannın çözümü için verilen son süre dolmuştur. Süre dolmuş olmasına rağmen erişilebilirlik sorunlanmn çözülmemiş olmasının sebebi nedir? 10-Türkiye’de kaç adet Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Kurumu bulunmaktadır? Bunların faaliyetleri nelerdir? 11-Engelliler Kanunu kapsamında erişilebilirlik sorunlanmn çözümü için verilen sürenin dolması itibariyle kaç adet denetleme yapılmıştır? Bu denetlemeler sonucu uygulanan cezalar nelerdir? 12-Engelli olduğu halde gelir kriterinden dolayı engelli maaşından faydalanamayan yurttaşlann sayısı kaçtır? 13- Engellilerin sağlığa erişiminin kolaylaştıniması adına yürütülen çalışmalar nelerdir? 14- Engellilerin fızüc tedavi ve rehabilitasyon hizmetlerine erişimi, ilaç, bakım, medikal masraflarının karşılanması bağlammda yapılan yardunlar nelerdir? 15-Son 5 yıl içinde engellilik raporu güncellenerek engel oram düşürülen kişi sayısı kaçtır?