6 Temmuz 2024 tarihinde Batman'ın Gerçüş ilçesinde gözaltına alınan bazı kişilere ilişkin

HALKLARIN EŞİTLİK VE DEMOKRASİ PARTİSİ > I ^0 G^PBAŞKANLIGl /'*5 cVSayı ^ Tarih ■Z3xOa/..«2e.2rA, rK' • 14821 TÜRKİYE BÜYÜK MÎLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞI’NA Aşağıdaki sorulanmın. Adalet Bakanı Yılmaz Tunç tarafından Anayasanın 98 ve îç Tüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandınlmasım arz ederim. 29.07.2024 Ayşegül Doğan Şırnak Milletvekili Batman'ın Gercüş ilçesine bağlı Dereiçi köyünde 6 Temmuz’da yapılan ev baskınlannda gözaltına alman ^14 kişinin tamamı 9 Temmuz’da serbest bırakıldı. Yurttaşların ilk gözaltı sürecinde avukat görüş kısıtlılığı getirilmiş ve karar avukatlara gösterilmeden avukatlar müvekkilleriyle görüştürülmemiştir. Gözaltı sürecinin dördüncü gününde savcılık ifadesi alınmadan 11 kişi tutuklanma, 3 kişi de adli kontrol talebiyle hakimliğe sevk edildi. Dosyadaki kısıtlılık kararı nedeniyle de etkin bir savunma yapılmamış olmasma rağmen hakimlik yurtdışma çıkış yasağıyla tüm yurttaşların serbest bırakılmasma karar verdi. Serbest bırakma kararı suçun yasal unsurunun oluşmadığı gerekçesiyle almdı. Ancak serbest bırakılan 14 kişiden Emine Kaya (54), Nezete Bölek (58), Sare Kaya (59), Habib Kaya (61), İsa Gitmez (60), Nedim Kaya (62), Yusuf Bölek (68), Zübeyir Şimşek (41) ve muhtar Murat Gelir (24) hakkında savcılığm itirazı üzerine yakalama karan çıkarıldı. Bunun üzerine 13 Temmuz günü Batman Adliyesi’ne gelen yurttaşlar hakkmda aynı gün tutuklama karan verildi. Üç günlük süre içerisinde dosyaya giren yeni bir delil olmamasına rağmen tutuklama karan tamamen savcılığın itirazı üzerine verildi. Haklannda tutuklama karan verilen 54 yaşındaki Emine Kaya, 58 yaşındaki Nezete Bölek ve 59 yaşındaki Sare Kaya, Batman M Tipi Kapalı Cezaevi’ne götürülmüş, aralarında üç annenin eşinin de bulunduğu altı kişi ise Beşiri T Tipi Kapalı Cezaevine götürülmüştür. Emine Kaya’mn Nusaybin Devlet Hastanesi tarafından verilmiş olan yüzde 71 oranmda engelli raporu bulunurken, Nezete Bölek ve Sare Kaya’mn da kronik rahatsızlıkları bulunmaktadır. * Batman M Tipi Kapalı Cezaevi’ne götürülen ve ilerleyen yaşlan nedeniyle kronik rahatsızlıklan bulunan üç anne, cezaevi girişinde kötü muamele ve hak ihlalleri ile karşı karşıya kalmıştır. Cezaevine ilk girişte annelere, çıplak arama adı altında tüm kıyafetlerini çıkartmaları dayatılmıştır. 25 Temmuz günü Batman Milletvekilimiz Zeynep Oduneu, hem Batman M Tipi Kapalı Cezaevi’nde tutulan üç anne hem de Beşiri T Tipi Kapalı Cezaevi’ndeki 6 yurttaşla görüşme gerçekleştirmiştir. Görüşmede anneler maruz kaldıklan ihlalleri anlatmışlardır. Annelere cezaevi girişinde “prosedür gereği” denilerek çıplak arama yapmaları gerektiği söylenmiş, ilk defa tutuklandıklan için de gardiyanlann 'Prosedür gereği yapmak zorundayız' sözleri üzerine annelerimiz çıplak bir şekilde aranmışlardır. Görüşmede anneler, “Biz bu halimizden utandık. Soyunurken utandık. Çünkü biz bu yaşımıza kadar böyle bir şey görmemiştik. Ben evde kolumu dirseğime kadar sıyıramazken maalesef bugün soyunmak zorunda kaldık, kıyafetlerimiz arandı’ demişlerdir. Anneler, cezaevine giriş işlemleri sırasında da saatlerce bekletilmiş, daha sonra koğuşa alınmışlardır. Annelere ilk gün yiyecek olarak sadece üç kuru ekmek verilmiş başka da bir yiyecek verilmemiştir. Yine annelere cezaevine girdikleri ilk gün daha önce kullamimış ve dezenfekte edilmeden verilmiş olan battaniye ile sünger verilmiş, temiz battaniye ve sünger talepleri günler sonra karşılanmıştır. Cezaevi kantininden karşılamak istedikleri ihtiyaçları temin edilmemiştir. Okuma yazma bilmeyen annelere ihtiyaçlarımn temini, dilekçe ile talepte bulunma zorunluluğuyla keyfî olarak engellenmiştir. Beşiri T Tipi Kapalı Cezaevi’nde tutulan Yusuf Bölek’in (68) tek başına yaşamını idame ettiremeyecek derecede hasta olduğu yerinde gözlemlenmiştir. Bölek’in kronik rahatsızlıklarımn yam sıra çok ciddi sağlık sorunları bulunmaktadır. Öyle ki tutuklanmadan önce de yatalak bir durumda olmasma rağmen hakkmda tutuklama kararı verilmiştir. Cezaevinde birlikte kaldığı kişilerin aktanmlarmdan da ihtiyaçlarım karşılamakta zorlandığı, koğuştaki diğer kişilerin desteğiyle ihtiyaçlarım karşıladığı öğrenilmiştir. Ayrıca Bölek, 26 Temmuz günü kaldığı koğuşta fenalaşması üzerine hastaneye sevk edilmiş, buradaki muayenesinin ardından yeniden cezaevine götürülmüştür. Hakkmda “cezaevinde kalamaz” yönünde rapor alınması için başvuru yapılmış, ancak bu başvuru da henüz sonuçlanmamıştır. Tutuklanan yaşlı yurttaşlann tamamının ağır romatizmal hastalık, şeker, tansiyon, kalp yetmezliği gibi rahatsızlıklan bulunmaktadır. Bu bağlamda; 1- Kronik hastalıkları bulunan ve yaşlılık nedeniyle eezaevinde kalma koşulları daha da zorlaşaeak olan kişiler için neden adli kontrol tedbirleri uygulanmamaktadır? 2- Tutuklama bir tedbir değil de neden cezalandırma yöntemi olarak kullamimaktadır? 3- Soruşturma aşamasında yasal koşullan oluşmadığı halde otomatik bir şekilde dosyamn kısıtlanması kararlan neden alınmaktadır? 4- Tutuklu hasta ve yaşlı mahpusların tahliyelerini engelleyerek onların sağlık ve yaşam hakkım ihlal eden uygulamalarla ilgili bir çalışma yapmayı düşünüyor musunuz? 5- Hasta mahpuslarm hastaneye sevk ile Adli Tıp Kurumu’na sevk süreçlerinin hızlanması için girişimde bulunacak mısınız? 6- Kısıtlama kararlan savunma hakkını ihlal ettiğine göre Anayasa’ya aykın bu kanun maddesi ve uygulaması konusunda Bakanhğımz bir girişimde bulunmayı düşünüyor mu? 7- Çıplak arama uygulaması Türkiye’nin taraf olduğu Avrupa İnsan Haklan Sözleşmesi başta olmak üzere uluslararası sözleşmelere aykın değil midir? 8- Çıplak arama dayatmasıyla ilgili bugüne kadar Bakanlığımza kaç şikâyet iletilmiştir? Bu şikayetlerle ilgili ne tür çalışmalar yapılmıştır? 9- Yukarıda anlatılan çıplak arama sebebiyle kişilere kötü muamelede bulunan kamu görevlileri hakkında soruşturma açılmış mıdır?