Afşin Elbistan Termik Santraline eklenmesi planlanan enerji üretim ünitelerine ilişkin

TBMM HAIkLARIN EŞİTLİK VE DEMOKRASİ PARTİSİ ^ GRUP BAŞKANLIĞI Târih 22029 fTÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞICANLIĞINA Aşağıdaki soruların Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan BAYRAKTAR tarafından Anayasa’nın 98’inci ve içtüzüğün 96’ncı ve 99’ımcu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. İbrahim AiaN İzmir Milletvekili O' Maraş’m Elbistan ilçesinin ekolojisi, mevcut termik sanl ve santralin genişleme projesi sebebiyle tehlike altındadır. Kömür yakıtlı termik santraller, yer üstü ve yeraltı suları, doğal yaşamı, hayvanlan, özellikle göçmen kuşları ve insan sağlığım hedef almaktadır. Türkiye’nin dördüncü büyük ovası olan Elbistan Ovası bir zamanlar tahıl, meyve sebze ve hayvancılık bakımından üretim üssü iken şimdilerde ilçede artık tanm yapacak arazi neredeyse bulunmamakta; hayvancılık ise bitmiş durumdadır, ilçede hava, su, toprak kirliliği had saflbıadadır. 1975 yılında yapımına başlanan 3 bloklu Elbistan-Afşin Termik Santrali bu kirliliğin ana sebebini oluşturmaktadır. Tüm itirazlara, uyarılara, kazanılan davalara rağmen santralin kapatılması bir tarafa, mevcut ünitelerden birisi halen filtresiz çalışmaya devam etmektedir. Buna ek olarak 27 Kasım 2024’te Çevre, Şehircilik ve iklim Değişikliği Bakanlığı A Termik Santrali’ne toplam 688 MW kapasitede 2 ünite daha eklenmesi için “Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED)” raporuna olumlu karan vermiştir. Birleşmiş Milletler Dünya Sağlık Örgütü 2013 yılında hava kirliliğini GRUP lA önceliğinde kanser yapıcı etmenler listesine ekledi. Üye ülkeleri ise hava kirliliğini önleyici acil ve etkin tedbirler almaya çağırdı çünkü ciddi oranda halk sağlığım tehdit etmektedir. Temiz Hava Hakkı Platformu’nun raporuna göre Türkiye’deki kurulu termik santraller en az 200 bin kişinin erken ölümüne sebep oldu. Yitirilen canların yamnda bir hiç olsa da kömürlü termik santrallerin Türkiye sağlık sistemine maliyetinin ise 320 milyar Euro’3aı aştığı uzman kuruluşlarm raporları ile tespit edilmiştir. Temiz Hava Hakkı Patformu’nun son raponma göre ise Elbistan’daki tesise eklenmesi planlanan iki yeni ünitenin önümüzdeki 35 yıl içinde 2268 ölüme, 1714 astım vakasına, 626 çocukta yeni astım teşhisine, 2896 çocukta astım krizine, 907 erken doğuma, 514 düşük doğuma sebep olacağı ve bütün bunlann yanında 755.904 gün hastalık izni gününe mal olacağı öngörülüyor. Eylül 2024 Sürekli Emisyon Ölçüm Sistemi (SEÖS) verilerine göre, iki,yeni ünite daha yapılması planlanan santralde ölçülen Karbonmonoksit (CO), Kükürt DiokSit'(SOÖ, Azot Oksitler (NOx) ve Toz (PMIO) ortalama değerlerinin yönetmelik sınırlarım 1 buçuk kattan 8 kata kadar aştığı belirtilmiştir. CO, SO^, NOx ve PMIO, kalp ve solunum yolu problemlerinden kansere kadar pek çok hastalığa neden olduğu bilinmektedir. Aynı zamanda biyoçeşitlilik kaybı ile su varhklarımn kirlenmesi gibi çevresel sorunlara da yol açmaktadır. CO, SO^, NOx ve PMIO değerlerini içeren bu emisyon!^, kalp ve sbluhUm yolu problemlerinden koah ve kansere kadar pek çok hastalığa neden olmaktadır. .Bunu Sağlık ’ Bakanlığı’na bağlı Elbistan Sağlık Grup Başkanlığının kayıtlarında da görmek mümkündür. 22013 Afşin Elbistan A Santrali’nin açılışım takiben bölgedeki kanser vakalannm sekiz kat arttığı belirtilmiştir. Elbistan-Afşin A ve B Termik Santrallerinin sağlık etkilerinin incelendiği modelleme çalışmasına göre, bu santraller kuruluşlarmdan 2020 yılına kadar 17 bin 500 erken ölüme neden oldu. Eklenmesi planlanan iki ünitenin de tüm baca gazı filtreleri eksiksiz yapılsa bile, 2 bin 268 erken ölüme yol açacağı öngörülmektedir. Sağlık etkilerinin toplam ekonomik maliyeti ise 88 milyar TL. ÇED Raporuna göre sadece ek üniteler Afşin ilçesinin bir yılda tükettiği suyun sekiz katı su tüketecek. Santralin genişletilmesi ile bölge halkı susuzluk yaşayacak; içme, kullanma ve sulama sulan kirlenecektir. Elbistan Ziraat OdasTnm raporu bölge tarımım tehdit eden en önemli konulardan birinin susuzluk olduğunu ortaya koymuştur. Bölgede yapılan akademik çalışmalar; halihazırda santrale yakm topraklarda arsenik, kadmiyum, kurşun, çinko, mangan ve molibden gibi ağır metallerde ve iz elementlerde önemli artışlar olduğunu göstermektedir. Kapasite artınım ile bu kirlilik oranı kat kat artacaktır. Kömür tüketiminin iklim değişikliğinin başlıca nedenlerinden olduğu bilinmektedir. Elbistan Termik Santralinin kurulu ünitelerinin yıllar içinde bölgedeki ortalama sıcaklığı altı derece artırdığı uzman kuruluşlarca belgelenmiştir. Kömürlü termik santralleri kapatmak yerine yenilerini açmak Türkiye’nin 2053 net sıfır karbon hedefi ile de çelişmektedir. Elbistan-Afşin Termik Santrali’ndeki mevcut ünitelerle ilgili davada bilirkişinin bu santralin çalışmasında kamu yararı görmemesine, “yeni üniteler yapılırsa bu bölgeyi taşımak lazım, bölge ölür” tespitinde bulunmasına ve Danıştay’ın da bu görüşle uyumlu şekilde iptal kararı vermesine rağmen A ve B üniteleri kapatılmayıp geçici izinle çalışmaya devam ediyor. Bu bağlamda; 1. Afşin Elbistan Termik Santralinin mevcut ünitelerinin yıllar içindeki enerji üretimi ne kadardır? Bu üretimin Türkiye toplamı üretimi içindeki payı ne kadardır? Santral Türkiye enerji ihtiyacımn kaçta kaçını karşılamaktadır? 2. Afşin Elbistan Termik Santraline eklenmesi planlanan ünitelerin halk sağlığına, tanmsal üretime ve çevresel etkilerine ilişkin ilgili bakanlıklarla ve BM Dünya Sağlık Örgütü ile ortak yürütülen bir çalışmanız var mıdır? Varsa bu çalışmamn kapsamı ve sonuçları nelerdir? 3. Afşin Elbistan Termik Santraline eklenmesi planlanan ünitelerin enerji üretiminin ne kadar olması planlanmaktadır? Santralin 55 yıllık geçmişinde ortaya çıkardığı ekolojik yıkım ve hak sağlığı sorunları ortadayken bu üretimin gerekliliğini nasıl açıklıyorsunuz?