İsrail'le yapılan ticaretin durdurulması kararının etkin bir şekilde uygulanması için alınan önlemlere ilişkin

T.B.M.M. . SAADET PARTİSİ Grup Başkanlığı SAADET Tarih: 19131 Sayı; .Wı.i.o. Doç. Dr. Selçuk Özdağ Muğla Milletvekili Saadet Partisi Grup Başkanı TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Aşağıdaki sorulanmın Ticaret Bakam Sayın Prof. Dr. Ömer Bolat tarafından yazılı olarak cevaplandınimasını, Anayasa’mn 98 ve İçtüzüğün 96’ncı maddeleri gereğince talep ederim. 07.11.2024 Doç. DrîySelçuk Özdağ Muğm Milletvekili Son dönemde İsrail’in Gazze’de gerçekleştirdiği katliamlar neticesinde uluslararası kamuoyunda Binyamin Netanyahu ve kabinesinin ciddi insan haklan ihlalleri, soykırım ve savaş suçları işlediği açıkta ortaya konmaktadır. Bu gelişmeler üzerine Türkiye, İsrail ile olan ticari ilişkileri durdurma karan almış ve resmi olarak ticaret yasağı getirmiştir. Ancak, kamuoyuna yansıyan bazı haberler ve veriler, Türkiye ile İsrail arasındaki ticaretin yasağa rağmen dolaylı yollarla sürdüğüne dair ciddi endişeleri gündeme getirmektedir. Bu kapsamda: 1) İsrail hükümetiyle bağlantılı olduğu iddia edilen ZIM Logistics firmasma ait gemilerin Türkiye limanlanna demir atması ve bu duruma halkımızın çeşitli protestolarla tepki göstermesi, 2) Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, Filistin’e yapılan ihracatın dramatik bir şekilde artması ve bu ticaretin dolaylı olarak İsrail’e ulaşabileceği yönündeki şüpheler, 3) İsrail İstatistik Bürosu verilerine göre, Türkiye’den İsrail’e yapılan ithalatm sürdüğü ve bunun kamuoyuna yansıması, 4) ZIM Logistics gibi firmalarm Türkiye üzerinden askeri mühimmat taşıdığı iddiaları, 5) Ticaret Bakanlığı’nm "Gümrüklerde İsrail’e izin verilmiyor" açıklamasma rağmen üçüncü ülkeler üzerinden gerçekleşen ticaretin devam etmesi. Bu durum, Türkiye'nin dış politika hedefleri ve uluslararası yükümlülükleri açısından ciddi soru işaretleri doğurmaktadır. Ticaret yasağımn etkin bir şekilde uygulamp uygulanmadığı, denetim mekanizmalarımn yeterhliği ve yasağın ihlal edilip edilmediği konusunda net bilgilere ihtiyaç duyulmaktadır. Türkiye'nin dış politikada izlediği ilkeler doğrultusunda, insan hakları ihlalleri ve savaş suçlan gibi ciddi meseleler karşısında tutarlı ve etkili bir duruş sergilemesi önemlidir. İsrail ile olan ticari ilişkilerin resmi olarak yasaklanmasına rağmen, dolaylı yollarla sürdürüldüğü iddialan, yasağm etkin bir şekilde uygulanmadığma ve denetim mekanizmalarımn yetersiz kaldığına işaret etmektedir. Bu durum, Türkiye'nin uluslararası hukuka ve kendi iç politik hedeflerine olan bağlılığım sorgulatmaktadır. Aynca, kamuoyunun bilgilendirilmesi ve şeffaflığm sağlanması, demokrasinin temel prensipleri arasmda yer alır. Bu çerçevede: 1. Ticaret yasağının duyurulduğu tarihinden bu yana İsrail ile olan ticaretin nasıl izlendiği ve kontrol edildiği konusunda mevcut mekanizmalar nelerdir? Bu mekanizmalann etkinliği hakkında bakanlıktan detaylı bilgi talep ediyorum. 2. İsrail ile bağlantılı ZIM Logistics firmasına ait gemilerin Türkiye limanlarına demir atması üzerine gerçekleştirilen denetim ve incelemeler hakkında bilgi verir misiniz? Bu gemilerde askeri malzeme veya İsrail Savunma Bakanlığı tarafmdan kullamlabilecek ürünlerin taşımp taşmmadığma dair yapılan araştırmalar nelerdir? 3. TÜİK verilerine göre Filistin’e yapılan ihracatın yüzde 1259 artış göstermesi, yasağm ihlal edildiğine dair güçlü bir göstergedir. Bu ihracatın neden bu kadar hızlı arttığı ve ürünlerin nihai vanş noktalan hakkında nasıl bir kontrol mekanizması bulunmaktadır? 4. İsrail İstatistik Bürosu’nun Türkiye’den yaptığı ithalatın sürdüğünü bildirmesi, resmi ticaret yasağmm tam anlamıyla uygulanmadığım göstermektedir. Bakanlık bu konuda ne tür önlemler almaktadır? 5. Üçüncü ülkeler üzerinden gerçekleşen ticareti engellemek için yürütülen uygulama ve yaptınmlarm kapsamı nedir? Bu konuda mevcut yasalann yetersiz kaldığı noktalar var mıdır? 6. ZIM Logistics ve benzeri firmaların Türkiye üzerinden askeri mühimmat veya savunma sanayii ürünleri taşıdığına dair iddialar hakkında resmi bir inceleme yürütülüyor mu? Yürütülüyorsa, bu incelemenin sonuçlan ne zaman açıklanacak? 7. Ticaret yasağmm ihlal edilmesi durumunda uygulanacak cezai yaptınmlar nelerdir? Bu yaptınmlarm etkin bir şekilde uygulanabilmesi için ne tür ek önlemler alınması planlanmaktadır? 8. Filistin’e yapılan artan ihracatın, dolaylı yoldan İsrail’e ulaşabileceği şüphesi göz önüne alındığında, bu ihracatm denetlenmesi ve kontrol edilmesi için ne tür yeni mekanizmalar oluşturulmaktadır? 9. Ticaret Bakanlığı, yasağm ihlal edildiğini tespit ettiği durumlarda hangi adımları atmaktadır? Bu konuda şeffaflık ve kamuoyuna bilgi verme konusunda ne tür uygulamalar vardır? 10. İsrail’e yönelik ticari yaptmmlann etkin bir şekilde uygulanabilmesi ve Türkiye’nin uluslararası düzeyde izlediği ilkeli dış politika hedefleri doğrultusunda ek tedbirler alınması gündemde midir? Alınacak ek tedbirler nelerdir?