Diyarbakır 2 Nolu T Tipi Kapalı Cezaevinde bulunan bir mahkumun sağlık durumuna ilişkin

TBMM MLKLARIN EŞİTLİK VE DEMOKRASİ PARTİSİ ^RÜP BAŞKANLIĞI / ^V\/ ^ \ i p Tarh:..2ÛLQ..S.’.2Q.ZS 28403 TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Aşağıdaki sorulanının, Adalet Bakam Yılmaz Tunç tarafından Anayasanın 98 ve İç Tüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. Öznur Bartin Hakkâri Milletvekili Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Demeği (CİSST), Diyarbakır Barosu, İnsan Haklan Demeği (İHD) Diyarbakır Şubesi, Özgürlük için Hukukçular Demeği (ÖHD) Diyarbakır Şubesi ve TUHAYDER tarafından yapılan ortak basın açıklamasında, Diyarbakır 2 No'lu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda tutuklu bulunan ağır hasta mahpus İsmail Tamboğa’nm yaşam hakkımn ciddi biçimde tehdit altında olduğu belirtilmiştir . 16 yaşında tutuklanan ve yaklaşık 10 yıldır tutuklu bulunan Tamboğa’mn mide rahatsızlığı teşhis edilememiş ve zamanla organlara yayılmış; bu durum dişlerinin dökülmesine, çene kemiğinin zarar görmesine ve sadece mama ile beslenebilmesine neden olmuştur. Sağlık durumu kritik seviyeye ulaşan ve 38 kiloya düşen Tamboğa'nm şu anda yaşamım cezaevi koşullarında sağlıklı şekilde sürdürmesi mümkün değildir. Avmpa İnsan Haklan Sözleşmesi’nin (AİHS) 3. maddesi uyarınca hiç kimse işkenceye, insanlık dışı ya da onur kinci ceza veya muameleye tabi tutulamaz. Anayasa’nm 17. maddesi yaşam hakkını ve maddi-manevi varlığın korunmasını güvence altına almaktadır. Aynca, Birleşmiş Milletler tarafından kabul edilen “Mandela Kurallan” olarak bilinen Mahpuslara Muameleye Dair Asgari Standart Kurallar gereğince, tutuklulann dış dünyadaki bireylerle eşit düzeyde sağlık hizmetine erişim hakkı vardır. İsmail Tamboğa’nm durumu, yalnızca sağlık hakkı bakımından değil, çocuk yaşta başlayan ve halen kesinleşmiş bir mahkûmiyet hükmü bulunmaksızın devam eden tutukluluk haliyle birlikte değerlendirildiğinde ciddi bir hak ihlali oluşturmaktadır. Özellikle “tutuksuz yargılama” ilkesi heın ülke hukukunda hem de uluslararası insan hakları hukukunda istisna olması gereken tutukluluğun süregiden ihlaline dikkat çekmektedir. Hem iç hukuk hem de uluslararası insan hakları yükümlülükleri göz önünde bulundurulduğunda, İsmail Tamboğa’mn sağlık durumunun cezaevi koşullarında tedavi edilemeyecek kadar ağır olduğu sabittir. Bu nedenle Tamboğa'nm derhal tahliye edilerek tedavisinin dışanda, uzman hekimler gözetiminde sürdürülmesi, Türkiye’nin insan hakları hukukuna olan bağlılığının bir gereği olarak değerlendirilmelidi r. r Bu bağlamda; 1. İsmail Tamboğa’ mn sağlık durumuna ilişkin Bakanlığımzm elinde bulunan güncel tıbbi raporlar nelerdir? Bu raporlar cezaevi koşullarında tedavisinin sürdürülebileceğini desteklemekte midir? 2. Cezaevinde yaşamım sağlıklı bir şekilde sürdüremeyecek durumda olan, henüz çocuk yaşta tutuklanmış ve halen kesinleşmiş bir mahkûmiyet karan bulunmaksızın yaklaşık 10 yıldır tutuklu bulunan ağır hasta mahpus İsmail Tamboğa’nın, Anayasa, AİHS ve uluslararası insan haklan normları doğrultusunda derhâl tahliye edilmesi yönünde bir adım atılacak mıdır? 3. Adli Tıp Kurumu veya bağımsız uzman hekimlerce hazırlanmış, “cezaevinde kalamaz” ya da “yaşamım ciddi riske sokacak sağlık sorunlan vardır” şeklinde bir rapor mevcut mudur? 4. Tamboğa'nm sağlık durumunun kritikliği ve halen kesinleşmiş hir hüküm bulunmaması dikkate alındığında, tutuksuz yargılanması yönünde bir değerlendirme yapılmış mıdır? Yapılmadıysa gerekçesi nedir? 5. 16 yaşında tutuklanan ve yaklaşık 10 yıldır cezaevinde bulunan Tamboğa'nm durumuna özel olarak çocuk adalet sistemi ilkeleri neden uygulanmamıştır? Türkiye’nin taraf olduğu Çocuk Haklanna Dair Sözleşme kapsamındaki yükümlülüklerin iz çerçevesinde bu ihlalin sorumluluğu kime aittir? 6. Türkiye hapishanelerinde sağlık durumu ağır olan tutuklu ve hükümlülere ilişkin istatistik veriler nelerdir? Kaçı çocuk yaşta tutuklanmış, kaçı halen tutuksuz yargılanmamaktadır? 7. Ceza înfaz Kurumlannda tedavisi yapılamayacak düzeyde ağır hasta olan mahpuslar için düzenli olarak bağımsız bir sağlık kurulu denetimi yapılmakta mıdır? Bu denetimler şeffaf ve kamuoyuna açık biçimde yayımlanmakta mıdır? 8. Mandela Kurallan’nda belirtilen “eşit sağlık hizmetine erişim” ilkesinin hayata geçirilmesi için Bakanlığınız ne gibi yapısal düzenlemeler planlamaktadır? 9. Türkiye hapishanelerinde çocuk yaşta tutuklanan bireylerin sağlık, eğitim ve psikososyal gelişim haklannm güvence altına alınmasına ilişkin özel bir politika veya mevzuat çalışması yapılmakta mıdır? 10. İsmail Tamboğa ve benzeri durumdaki tutuklularm tahliyesi ve tedavilerinin dışarıda sürdürülmesi yönünde Bakanlığınızın bir planı veya prosedürü bulunmakta mıdır? Bu süreç nasıl işletilmektedir?