Türkiye ve Suudi Arabistan arasındaki ticari ilişkilere ilişkin

lOC^ ■<♦11 : * TÜRKİYE T.C. YÜ2YIU TİCARET BAKANLIĞI röıdEa»)iiRimrn<ııüıSntinu * Sayı : E-69602026-610-00090505522 - 9^^ 3 05 Konu : Sora Önergesi (7/5257) TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA İlgi : 18.10.2023 tarihli ve E-43452547-I20.07.04-1303846 sayılı yazınız. İlgide kayıtlı yazılan ekinde yer alan. Bolu Milletvekili Sayın Türker ATEŞ tarafından verilen 7/5257 sayılı yazılı sora önergesinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur. Bilgilerini ve gereğini arz ederim. Prof. Dr. Ömer BÖLAT Bakan Ek: Soru Önergesi Cevabı (2 sayfa) Bu belge güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır. Belge Doğrulama Kodu: 18A6A464-52DE-4CDA-8376-63216F561CF4 https://www.turkiye.gov.tr/ticaret-bakanligi-ebys Adres: Üniversiteler mahallesi Dumlupmar bulvan no:151 A Blok Ayrıntılı bilgi için: Telefon No: 3124491475 Faks No: 3124491475 e-Posta: stratejisoruonergeleri@ticaret.gov.tr Telefon No: 3124491475 İntemet Adresi: www.ticaret.gov.tr KEP Adresi: stratejigelistmnebaskanligi@gtb.hs01.kep.tr 1/1  T.C. TİCARET BAKANLIĞI Rnlıı Milletvekili Savın Tfirker ATES'e Ait 7/5257 Sayılı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevaplar: Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir: 1-4) Suudi Arabistan ve Türkiye arasmdaki ilişkiler, iki ülke liderlerinin göstermiş olduğu güçlü siyasi irade sayesinde son dönemde gelişmekte ve Suudi Arabistan'm Türkiye'ye yönelik ilgisi artmaktadır. Bu olumlu seyir iki ülke ticaretine de yansımış, dünyada yaşanan ekonomik daralmaya rağmen 2022 yılmda Suudi Arabistan ile ikili ticaret hacmimiz bir önceki yıla kıyasla %25 artarak 6,5 milyar dolar olmuştur. Türkiye'den ihracatçı firmalann Suudi Arabistan pazarmda yaşamış olduğu sorunlar ülke ile olan ikili siyasi ilişkilerimizde yaşanan normalleşme ile birlikte hızlı bir şekilde aşılmıştır. Suudi Arabistan'a seyahat edecek iş insanlarımızm vize alrmmda ve Suudi Arabistan'da çalışacak işçilerimizin çalışma izinleri alanmda yaşanan zorluklar siyasi ilişkilerin normeile dönmesi sonrası kolaylaşmış, son olarak Suudi Arabistan Krallığı Turizm Bakanlığı tarafından 2023 yılı Ekim ayında Türkiye'nin de aralarmda bulunduğu altı ülkenin e-vize programı kapsammdaki ülkeler listesine almdığı duyurulmuştur. Bu sayede, Türk iş insanlarımn hızh bir şekilde elektronik vize temin etmeleri sayesinde buülkeye seyahatler kolaylaşacak, ekonomik ve ticari iüşkilerimizin daha hızlı gelişmesinin önü açılacaktır. Aynca, İhracat pazarlanımzm çeşitlendirilmesiyle birlikte, hâlihazırdaki geleneksel pazarlarımızda odaklanma, yoğunlaşma ve derinleşme çahşmalan da yürütülmektedir. Bu doğrultuda, ticaretimizin yoğunlaştığı ve kültürel ilişkilerimizin geliştiği pazarlarm bulunduğu Körfez ülkeleri başta olmak üzere îslam ülkelerine yönelik olarak İslam Ülkeleri İhracat Geliştirme Stratejisi çahşmalarma başlanmıştır. Söz konusu strateji ile, İslam ülkelerinin ihracatımızda halihazırda % 26 olan payınm, ülkemizin dış ticari ilişkilerinin temel belirleyicilerinden olan; ikili ve çok taraflı ticaret anlaşmaları kapsammda diplomatik ilişkilerimiz, bölgesel pazarm alım gücü, büyüklüğü, dışa açıklığı gibi pazann yapısını belirleyen makroekonomik dinamikler, pazarm ülkemize olan yakınlık avantajı ve son dönemdeki olumlu siyasi gelişmeler bir arada değerlendirilerek, %30'a jdikseltilmesi hedeflenmektedir. îslam Ülkeleri İhracat Geliştirme Stratejisi çalışmaları kapsammda Suudi Arabistan'ın da ekonomik ve ticari verileri anahz ederek bu hedef pazara yönelik olarak tanm ve sanayi sektörlerinde ihracat potansiyeli taşıyan ürünler tespit edilmektedir. Bakanlığımızca belirlenen potansiyel ürünler ve sektörler çerçevesinde. Körfez ülkeleri başta olmak üzere îslam ülkelerine yönelik ihracatımızda artış sağlanması ve İhraç ürünleriroizin tanıtımı amacıyla Bakanlığımız koordinasyonunda ticaret heyetleri ve fuarlarm düzenlenmesi ekseninde ihracatı geliştirmeye yönelik faaliyetler hıziandınlacaktır. Öte yandan, Suudi Arabistan ile ülkemiz arasında gelişen bir hizmet ticareti ilişkisi olduğu görülmektedir. 2019-2021 yılları arası ikili ticarette azalış görülse de 2021 yılı itibariyle iki ülke arasmdaki hizmet ticareti hacmi de hızlı bir gelişme göstermiş ve 2022 yılında iki ülke arasmdaki hizmet ticareti hacmi, turizm hariç olmak üzere, bir önceki yıla göre %151'lik artışla 438 milyon dolara ulaşmıştır. 2022 yılında, hizmet ihracatımız önemli bir artış göstererek bir önceki yıla göre %123'lük bir artışla 344 milyon dolar olarak gerçekleşmiş, ithalatımız bir önceki yıla göre %130'luk bir artışla 95,2 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir.  Diğer taraftan, Suudi Arabistan'dan ülkemizi ziyaret eden turist sayısı 2018-2021 yıllarında azalış eğilimindeyken, 2022 yılında hızlı bir yükseliş göstererek 488 bin seviyesine çıkmış, 2023 yılımn ilk 8 ayında ise ilk 8 aylık rakamın 2022 yılı Suudi turist sayısım geçerek 635 bine ulaşmıştır. îki ülke arasında turizm gelir ve giderinde Suudi Arabistan'dan gelen turistlerden elde edilen gelir 2022 yılında yaklaşık 1,1 miyar dolar düzeyine yükselmiş, ülkemizden giden turistlerden gider ise 257 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. Bu kapsamda, iki ülke arasındaki ikili hizmet ticareti haemi turizm rakamları ile birlikte değerlendirildiğinde, 2022 yılında yaklaşık 1,7 milyar dolara ulaşmıştır. Bakanlık olarak hizmet ticaretine yönelik verdiğimiz ftiar katılım, acente komisyon desteği, damşmanlık, yurt dışı birim desteği ve reklam, tamtım ve pazarlama gibi desteklerle iki ülke arasında 10 milyar dolar ticaret hacmine ulaşılması yönünde çalışmalarımız devam etmektedir. Türk müteahhitlik firmaları Suudi Arabistan'da bugüne kadar 25 milyar doları aşan 394 proje üstlenmiştir. Bu rakamlarla Suudi Arabistan, ülkemizin değer bazında en fazla proje üstlendiği 6. ülkedir. İlişkilerde yaşanan ısınma süreci ile birlikte bu ülkede 2022 yılında 492 milyon dolar, 2023 yılımn Eylül ayı sonu itibariyle de 631 milyon dolarlık yeni proje üstlenimi gerçekleştirilmiştir. Firmalarımızdan alınan bilgiler çerçevesinde de büyük çaplı önemli projelerin takip edildiği ve bu kapsamda da önümüzdeki dönemde bu ülkede yeni proje üstleniminin artacağı değerlendirilmektedir. Bu itibarla, 2024 yılı sonu itibariyle bu ülkede 1 milyar dolara yakın yeni projeler üstlenilmesi beklenmektedir. Bu süreçte. Bakanlığımız da müteahhitlik ve teknik müşavirlik alanındaki alanındaki ilgili sivil toplum örgütlerimiz ile birlikte firmalarımızın Suud işveren idareler ile bir araya getirilmesini ve mevcut ve yeni projeler kapsamında görüştürülmesini sağlamıştır. Bu organizasyonların amacı ülkemiz firmalarımn bu ülkede daha fazla proje üstlenmesini sağlamaktır. Suudi Arabistan'da müteahhitlik firmalarımız son 3-4 yıllık dönemde karşılaştıkları genel nitelikli sorunlar 2022 yılı içerisindeki üst düzey ziyaretler kapsarmnda yapılan görüşmelerin ardından büyük ölçüde çözüme kavuşturulmuştur. Suud makamlarımn firmalarımıza olumlu yaklaştığı zaten son 1,5 yıllık süreçte de birçok organizasyon yapılarak işveren idarelerin firmalarımızla bir araya gelmesinden ve üstlenilen proje değerinin artmasından görülmektedir. Bununla birlikte. Dünya Ticaret Örgütü ilkeleri çerçevesinde ülkelerin meşru amaçlar dahilinde çeşitli talepleri olabilmektedir. Talepler bu ilkeler çerçevesinde kaldığı sürece. Bakanlığımızca bu taleplerin karşılanmasma ve ihracatımızm kesintiye uğramamasma yönelik ihracatçılarımızla koordineli olarak çalışmalar yürütülmektedir. Son olarak, 2020 yılı Kasım aymdan itibaren Suudi Arabistan Gıda ve îlaç Otoritesi tarafından hayvansal ürünlerin (Sığır eti, koyun eti, balık, su ürünleri, )aımurta, bal, süt, süt ürünleri ve anne sütü alternatifi olan mamalarm) ülkemizden Suudi Arabistan'a ihracatma ilişkin "yetkilendirilmiş idare olunması için gereken prosedürlerin yerine getirilmediği" gerekçesiyle lilkemiz sortifikalannın tanınmaması ve bu ürünlerin ihracatınm gerçekleştirilememesi sorunu adı geçen Suudi Arabistan idaresinin 2022 yılı Kasım aymda gerçekleşen Türkiye ziyareti sonrası ürün bazmda ve firma bazmda gereken eksildiklerin tamamlanması ile adım adım çözülmektedir.