Hakkari'de gerçekleşen intihar ve şüpheli ölümlere ilişkin

HALKLARIN EŞİTLİK VE DEMOKRASİ PARTİSİ GRUMAŞKANLIĞI Sayı Tarih 41595 TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Aşağıdaki sorulanmın, İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi tarafından Anayasanın 98 ve İç Tüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. 2026 yılı Ocak ayında Hakkâri Merkez Biçer Mahallesi, Şemdinli ilçesi ve Durankaya beldesinde kısa aralıklarla gerçekleşen üç intihar vakası; 18 Şubat 2026 tarihinde Yüksekova ilçesi Güngör Mahallesi Ak Mercan mevkiinde başından silahla vurulmuş halde bulunan 23 yaşındaki F.G.’nin yaşamını yitirmesi; 24 Şubat 2026 tarihinde Hakkâri-Çukurca karayolu üzerindeki Üzümcü köyü Derav Mahallesi’nde evinin bahçesinde silahla vurulmuş halde ağır yaralı bulunan 19 yaşındaki H.K.’nin kaldırıldığı Hakkâri Devlet Hastanesi’nde hayatını kaybetmesi; il genelinde uzun süredir artış eğilimi gösteren intihar ve şüpheli ölüm olgusunun artık münferit değil, yapısal ve kronik bir krize dönüştüğünü ortaya koymaktadır. Bu vakalar, bireysel psikolojiye ya da yalnızca aile içi sorunlara indirgenemeyecek niteliktedir. Hakkâri’de derinleşen yoksullaşma, Türkiye ortalamasının üzerinde seyreden genç işsizliği, toplumsal cinsiyet temelli eşitsizlikler, kamusal hizmetlere erişimdeki yapısal sınırlılıklar, güvenlikçi yönetim anlayışının yarattığı süreğen baskı iklimi ve kamusal ruh sağlığı altyapısındaki zayıflıklar; intihar ve şüpheli ölümleri besleyen çok katmanlı bir zemin üretmektedir. Özellikle F.G.’nin ölümüne ilişkin “intihar mı saldırı mı” sorusunun netleştirilememesi, şüpheli ölümlerde etkin ve bağımsız soruşturma yükümlülüğünün gereği gibi yerine getirilmediğine dair toplumsal kaygıları artırmaktadır. Türkiye İstatistik Kurumu verileri, 2000-2023 döneminde Hakkâri’nin intihar hızının yüksek seyrettiğini; 15-29 yaş grubunun ve kadmlann belirgin risk altında bulımduğunu göstermektedir. 2023 yılında işsizlik oranının %23,3 ile ülke genelinde en yüksek düzeyde gerçekleşmesi ve aynı yıl 24 intihar vakasının kayda geçmesi; ekonomik dışlanma ile ruhsal kırılganlık arasındaki bağı somutlaştırmaktadır. Buna karşın bugüne dek açıklanan kamu politikaları, bütünlüklü bir önleme stratejisi üretmekten uzak kalmış; vakalar çoğu zaman aile içi şiddet, bireysel depresyon ya da “kişisel sorunlar” başlığı altında daraltılarak yapısal sorumluluk alanı görünmez kılınmıştır. Yerel saha bulguları; olay yeri inceleme ve delil toplama süreçlerinde standartlaşma sorunları, adli tıp kapasitesinin sımrhhğı, ailelere şeffaf bilgi akışının sağlanamaması ve olay sonrası psikososyal destek mekanizmalarının işletilmemesi gibi ciddi kurumsal zaaflara işaret etmektedir. Etkin soruşturma yürütülmemesi, yalnızca adalet duygusunu zedelememekte; aynı zamanda cezasızhk algısını derinleştirerek yeni kırılganlık alanları üretmektedir. Toplumsal cinsiyet boyutu krizin merkezindedir. Kadınlar ve gençler; yoksulluk, görünmez şiddet, eğitim ve istihdama erişimdeki engeller nedeniyle çoklu risk altında bulunmaktadır. Buna karşın Hakkâri’de kadın sığınma kapasitesi, danışmanlık hizmetleri ve toplum temelli ruh sağlığı destekleri yetersizdir. Koruyucu ve önleyiei mekanizmalar işletilmediği için kriz ancak ölüm gerçekleştikten sonra görünür hale gelmektedir. Anayasa ve taraf olunan uluslararası sözleşmeler gereği devletin yaşam hakkım koruma yükümlülüğü; yalnızca ölüm sonrası adli işlem yürütmeyi değil, önleyiei sosyal politikalar geliştirmeyi, yoksulluk ve işsizlikle mücadeleyi güçlendirmeyi, ruh sağlığı ve sosyal hizmet altyapısını etkinleştirmeyi ve şüpheli ölümleri bağımsız ve şeffaf biçimde soruşturmayı kapsayan bütüncül bir sorumluluk alanıdır. Hakkâri’de artış gösteren intihar ve şüpheli ölümler ise bu yükümlülüklerin gereği gibi yerine getirilmediğini, alınmayan önlemlerin ve yapısal politika eksikliklerinin ağır sonuçlar doğurduğunu göstermektedir. Bu nedenle ilgili bakanhklann, kamu kurumlarmm ve Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin yaşam hakkım güvence altına alacak somut ve bağlayıcı adımları ivedilikle atması elzemdir. Bu bağlamda; 1. 2000-2026 döneminde Hakkâri’de gerçekleşen intihar ve şüpheli ölüm vakalarının yıllara, yaş ve cinsiyete göre dağılımı nedir; bu vakaların kaçında etkin, bağımsız ve tarafsız soruşturma yürütülmüş, kaç dosya kovuşturmaya dönüşmüş ve kaçında kesin sonuç elde edilmiştir; özellikle şüpheli ölümlerde delil toplama ve olay yeri inceleme süreçlerindeki eksiklikler neden giderilmemiştir; bu kaçıncı şüpheli ölüm ve kaçıneı intihardır; risk analizine dayalı bütüncül bir önleme planı neden oluşturulmamış ve idari sorumluluğu bulunan kamu görevlileri hakkında herhangi bir inceleme yapılmış mıdır; daha kaç gencin yaşamını yitirmesi gerekir ki gerekli tedbirler ivedilikle alınsın?