İdil Belediyesi tarafından bazı taşınmazlar hakkında alınan idari kararlara ilişkin

TBıVlü HALKLARIN EŞİTLİK Vf DLhlOKRASİ PARTİSİ GRUP BAŞKANLIĞI 5i ı'AP j 'S-v. Tarih 50819 TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Aşağıdaki sorulanmın Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri ERSOY tarafından Anayasa’nın 98’mci, İçtüzüğün 96’ıncı ve 99’ımcu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasım arz ederim. George ASLAN Mardin Milletvekili Şımak’m Idil ilçesinde yaşayan Süryani yurttaşlara ait konut ve işyerleri ile İdil Meryem Ana Süryani Kilisesi’ne ait misafirhaneye yönelik son dönemde İdil Belediyesi tarafından gerçekleştirilen mühürleme, idari para cezası ve yıkım işlemleri, haşta Süryani toplumu olmak üzere Şımak halkının tepkilerine neden olmuştur. Söz konusu işlemler, Süryani yurttaşlar tarafından kendilerine yönelik haskı, yıldırma ve ayrımcı uygulamalar olarak değerlendirilmektedir. 9 Mayıs 2026 tarihinde İdil Meryem Ana Süryani Kilisesi’ne ait misafirhane mühürlenmiş, 3 Haziran 2026 tarihinde yapı tatil zaptı düzenlenmiş, 4 Haziran 2026 tarihinde İdil Meryem Ana Süryani Vakfına 1 milyon 170 hin TL idari para cezası uygulanmış ve 23 Eylül 2026 tarihinde kiliseye ödeme emri tebliğ edilmiştir. Ardından 2 Ekim 2026 tarihinde Süleyman Karagöl, İbrahim Konutgan, Filiz Tokuş, Şemun Gösteriş ve Robert Tutuş’a ait yapılara neredeyse eş zamanlı olarak yapı tatil zaptı düzenlenmiş ve mühürleme işlemleri gerçekleştirilmiştir. Son olarak 6 Ekim 2026 tarihinde Alyet KaragöTe ait bina, hukuki ve idari süreçler henüz tamamlanmamış ve ilgili süreçler devam etmekteyken İdil Belediyesi tarafından yıkılmıştır. İdil, Süryanilerin yüzyıllardır yaşadığı, dini, kültürel ve toplumsal varlıklarım sürdürdüğü tarihsel yerleşim yerlerinden biridir. Süryani yurttaşların kiliseleri, aile konutları ve. bu kurumlara bağlı yapılar, kuşaklar boyunca sürdürdükleri yaşamın ve kentle kurdukları tarihsel bağın bir parçasıdır. Özellikle Meryem Ana Süryani Kilisesi’ne ait misafirhane, yurt dışında yaşayan İdilli Süryanilerin memleketlerine döndüklerinde konaklayabilmeleri, kiliselerini M , ziyaret edebilmeleri ve toplumsal bağlarım sürdürebilmeleri bakımından önemli bir işleve sahiptir. Bu yapıya yönelik mühürleme ve idari para eezası işlemleri, Süryani toplumunun İdil ile kurduğu tarihsel, dini ve kültürel bağları da etkilemektedir . Diyarbakır Kültür Varlıklanm Koruma Bölge Kurulunun 26 Mart 2021 tarihli ve 8222 sayılı kararıyla Meryem Ana Kilisesi korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak teseil edilmiştir. Idil’deki Süryani dini ve kültürel mirasımn bir parçası olan bu kiliseye bağlı misafirhaneye yönelik idari işlemler, yapının koruma statüsü, kiliseyle mekânsal ve işlevsel ilişkisi ve ilgili koruma mevzuatı bakımından da önem taşımaktadır. Süryani toplumunun tarihsel ve kültürel varlığı, ibadet mekânlarıma yam sıra bu mekânlarla bağlantılı toplumsal yaşamın sürdürülmesiyle de yakından ilişkilidir. Yurt dışında yaşayan îdilli Süryanilerin memleketleriyle bağlarım koruyabilmeleri, dini ve kültürel mekânlarını ziyaret edebilmeleri ve bu topraklarla ilişkilerini sürdürebilmeleri, söz konusu mirasın kuşaklar boyunca yaşatılmasımn önemli bir parçasıdır. Bu bağlamda; 1. Idil Meryem Ana Süryani Kilisesi’ne ait misafirhanenin 9 Mayıs 2026 tarihinde mühürlenmesi, 3 Haziran 2026 tarihinde yapı tatil zaptı düzenlenmesi ve 4 Haziran 2026 tarihinde İdil Meryem Ana Süryani Vakfına 1 milyon 170 bin TL idari para cezası uygulanması hakkında Bakanlığınıza veya ilgili Kültür Varlıklarım Koruma Bölge Kuruluna herhangi bir bildirimde bulunulmuş mudur? Söz konusu işlemlerin tescilli kilise ve koruma alanıyla ilişkisi yönünden herhangi bir değerlendirme yapılmış mıdır? 2. İdil Meryem Ana Süryani Kilisesi’ne ait misafirhaneye yönelik idari işlemler öncesinde, yapmm koruma alanı içerisinde bulunup bulunmadığı ve tescilli kültür varlığıyla ilişkisi bakımından ilgili Koruma Bölge Kurulunun görüşü alınmış mıdır? Bu işlemlerin 2863 sayılı Kanun kapsamında kurul kararı veya izni gerektirip gerektirmediği Bakanlığımzca incelenmiş midir? 3. Idil’de Süryani toplumunun dini ve kültürel yaşamında önemli yere sahip kiliselerin, bu kiliselerle bağlantılı yapıların ve tarihsel mekânların korunmasına yönelik Bakanlığımzca yürütülen çalışmalar nelerdir? Meryem Ana Süryani Kilisesi ve bu kiliseye ait misafirhanenin kültürel ve toplumsal işlevinin korunmasma yönelik herhangi bir çalışma yürütülmekte midir? ^ f . S^13 4. Yurt dışında yaşayan İdilli Süryanilerin memleketleriyle tarihsel ve kültürel bağlarım sürdürebilmeleri, dini ve kültürel mekânlarım ziyaret edebilmeleri ve bu mirasın gelecek kuşaklara aktarılması amacıyla Bakanbğımzm görev ve yetkileri kapsamında hangi çalışmalar yürütülmektedir? İdil Meryem Ana Süryani Kilisesi ve bağlantılı yapıların korunması konusunda Süryani toplumunun temsilcileri ve ilgili vakıfla herhangi bir görüşme veya iş birliği gerçekleştirilmiş midb?