Hatay ilinin bazı ilçelerinde alınan acele kamulaştırma kararlarına ilişkin

X ^ T.B.M.M. ıXf CUMHURİYET HALK PARTİSİ Grup Başkanlığı CHP TanHu 16.Şubat.2025 sa„: 9680 . 24898 TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Aşağıdaki sorulanmın T.C. Çevre, Şehireilik ve iklim Değişikliği Bakam Sayın Murat KURUM tarafından Anayasa’mn 98. ve TBMM Içtüzüğü’nün 96. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandınimasım arz ederim. Saygılarımla. "^zgür KARABAT İstanbul Milletvekili 6 Şubat 2023 tarihinde yaşanan büyük depremler, Hatay başta olmak üzere birçok ilimizde yıkıma yol açmış, binlerce insanımızın hayatını kaybetmesine ve evsiz kalmasına neden olmuştur. Depremin ardından yaraların sarılması için başlatılan imar ve yeniden inşa çalışmaları büyük bir önem taşımaktadır. Ancak bu süreçte alman bazı kamulaştırma kararları, depremzedeler için yeni mağduriyetler yaratmış ve sosyal adalet, mülkiyet hakkı ve ekonomik sürdürülebilirlik açısmdan ciddi soru işaretlerine yol açmıştır. Özellikle Hatay’ın Antakya ilçesine bağlı Dikmece, Defiıe ilçesine bağlı Hancağız, Samandağ ilçesine bağlı Hıdırbey, Yoğunoluk ve Kurtderesi mahallelerinde alman acele kamulaştırma kararlan, bölge halkım evlerinden ve tarımsal üretim alanlanndan uzaklaştırarak ekonomik ve sosyal çöküşe sürükleme tehlikesi taşımaktadır. Hatay Dikmece Köyü'nde, Toplu Konut idaresi Başkanlığı (TOKl) tarafmdan yapılması planlanan konutlar için alınan acele kamulaştırma kararlan, köylülerin tanm arazilerini kaybetmesine yol açmış, buna karşı çıkan yurttaşlar ise hukuki ve psikolojik baskılara maruz kalmıştır. Köylüler, geçim kaynakları olan zeytinlikler, narenciye bahçeleri ve diğer tanmsal üretim alanlanmn ellerinden almdığm belirtmiş, fakat sürece dair bilgilendirilmediklerini ifade 1 etmişlerdir. ^ yesilgazete.org Defne ilçesi Hancağız Mahallesi'nde, yüzlerce yıllık zeytin ağaçlarının kesildiği ve bölge halkının geçim kaynağı olan tarımsal üretimin yok edilerek acele kamulaştırma ile bölgenin TOKİ projelerine açıldığı ortaya çıkmıştır. Tanm arazilerinin yok edilmesi bölgenin ekosistemine zarar vermekte, zeytin üretimini durdurarak bölge halkım ekonomik olarak zor duruma düşürmektedir.^ Samandağ ve çevresinde alınan acele kamulaştırma kararlanmn ardından, köylüler tapulu arazilerinden çıkarılmış, kendilerine alternatif barınma ya da geçim kaynağı sağlanmamıştır. İnsan Haklan Demeği (İHD) Hatay Şubesi tarafından hazırlanan bir raporda, acele kamulaştumanm halkm mülkiyet hakkım ve yaşam alanlanm yok ettiği belirtilmiştir.^ (İHD Rapom) Bahse konu olan ve bölgede gittikçe artan oranda mağduriyet yaratan kamulaştırma kararlanmn pek çok olumsuz sonuçlan söz konusudur. Öncelikle Anayasamızm 35. maddesi gereğince, mülkiyet hakkı temel bir haktır ve ancak kamu yararı gerekçesiyle sınırlandınlabilir. Ancak alman acele kamulaştırma kararlarmda hangi kamu yarannm gözetildiğine dair şeffaf bir açıklama yapılmamıştır. Diğer yandan tarımsal faaliyetlerin sona erdirilmesi, bölge halkmm ekonomik bağımsızlığını kaybetmesine, işsizliğin artmasına ve kırsaldan kentlere zorunlu göçlerin yaşanmasma neden olabilir. Bu da uzun vadede bölgenin sosyal ve ekonomik yapışım bozacaktır. Aym şekilde özellikle zeytinlikler gibi ekolojik değeri yüksek tarım alanlanmn yok edilmesi hem çevre dengesini bozmakta hem de bölgenin yerel ekonomisine zarar vermektedir. Kesilen ağaçlarm yerine yapılacak yapılaşma, iklim değişikliğine karşı dirençsiz bir şehirleşme modelini beraberinde getirecektir. Depremzede vatandaşlanmızm, bu kamulaştırmalar sonucunda bannma ve geçim olanakları daha da kısıtlanmaktadır. TOKİ tarafından yapılan projelerde, hak sahipliği konusunda şeffaf olmayan süreçler yaşandığı ve vatandaşlann beklentilerinin karşılanmadığı yönünde ciddi eleştiriler bulunmaktadır. ^ yesilgazete.org ^ www.ihd.org.tr (Rapor: Samandağ'da Acele Kamulaştırma Sonucu Yasanan İhlaller - İnsan Hakları Derneği) .0‘ ÜAS^S Kamulaştırma süreçlerinde yerel halkın yeterince bilgilendirilmemesi, hukuki süreçlerin hızlı ve keyfi şekilde işletilmesi, halk ile kamu kurumlan arasmda güven kaybına yol açmaktadır. Dikmece'de yaşanan olaylarda vatandaşların polis ve jandarma ile karşı karşıya gelmesi, devlete olan güveni de sarsan sonuçlar doğurabilecektir. Tüm bu sebeplerle, deprem bölgelerinde gerçekleştirilen kamulaştırma süreçlerinin gözden geçirilmesi, yeni inşa alanlanmn seçiminde özel mülk niteliğinde araziler yerine hazine arazilerine öncelik verilmesi, halkın mağduriyetlerinin giderilmesi ve acele kamulaştırma kararlanmn şeffaf bir şekilde yeniden değerlendirilmesi gerekmektedir. Buna göre; 1. Deprem sonrası alman acele kamulaştırma kararlanmn, bölge halkının evlerinden ve tanmsal faaliyetlerinden uzaklaştmlmasma neden olduğu iddialan hakkında Bakanlığımzm değerlendirmesi nedir? 2. Acele kamulaştırma kararlan alımrken, bölge halkımn geçim kaynaklanmn korunması ve yaşam alanlarmm muhafaza edilmesi konusunda hangi önlemler alınmaktadır? 3. Kamulaştırma süreçlerinde, yerel halkm ve sivil toplum kuruluşlarımn görüş ve önerileri ne ölçüde dikkate alınmaktadır? 4. Acele kamulaştırma kararlan sonrasında, mağduriyet yaşayan vatandaşlarımızın zararlannm tazmini ve yaşam staridartlarmm iyileştirilmesi için ne tür çalışmalar yürütülmektedir? 5. Özellikle Hatay ilimizde, acele kamulaştırma kararlanyla ilgili olarak açılan dava sayısı kaçtır ve bu davalann kaçı vatandaşlarmaız lehine sonuçlanmıştır ? 6. Gelecekte benzer mağduriyetlerin önlenmesi adma, kamulaştırma süreçlerinde şeffaflık ve katılımcılığı artırmak için Bakanlığınızın planladığı düzenlemeler nelerdir? 7. Hatay ilimizde acele kamulaştırma karan verilen alan ne kadardır? Bu kamulaştırma kararlanmn kaçma karşı itiraz veya dava süreci devam etmektedir?