Bir kamu kurumuna Kürtçe dilinde yapılan başvurunun reddedilmesine ilişkin

TBMM HALKLARIN EŞİTLİK VE DEMOKRASİ PARTİSİ GRUP BAŞKANLIĞI Siyi; 3M.± Tarih o£.!.û.ü .. 21717 BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Aşağıda belirtilen sorulanmm Adalet Bakanı Yılmaz TUNÇ tarafından Anayasanın 98. ve TBMM içtüzüğünün 96. ve 99. maddeleri uyarınca yazılı olarak cevaplandınimasım arz ederim. ALTIN ün Milletvekili 2009 Yerel Seçimlerinde %83 gibi rekor bir oy oram ile Nusaybin Beledi; ikam olan ve uzun yıllardır hapishanede tutulan kadın hakları aktivisti Ayşe Gökkan’m Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu’na yaptığı başvuru geri çevrilmiştir. Sincan Kadın Hapishanesine yaz aylarında “inceleme” için giden uzmanlara hapishanede var olan hasta mahpuslann tedaviye erişememesi, sosyal ve kültürel aktivitelerin kısıtlanması ve infaz yakmalar başta olmak üzere tüm hak ihlallerini dile getiren Gökkan, daha sonra mezkûr ihlallere ilişkin 30 sayfalık Kürtçe bir dilekçe ile TÎHEK’e başvurmuştur. Ancak misyonunun ‘‘İnsan haklarını korumak ve geliştirmek, kişilerin eşit muamele görme hakkının güvence altına alınması için çalışmak, işkence ve kötü muameleyle etkin mücadele etmek. ” olduğu belirtilen TİHEK tarafından dilekçeyi işleme almak için Gökkan’m “Kürtçe’den başka bir dil bilmediğini ispatlaması gerektiği” belirtilmiş ve buna TÎHEK Kanununun Uygulanmasma İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru Türkçe dilekçe ile yapılır. Ancak, başvurucunun kendisini daha iyi ifade edebildiği başka bir dildeki başvurusu, Kurumca haklı ve makul olduğunun tespiti halinde kabul edilebilir. ” şeklindeki 33. maddesi gerekçe gösterilerek Gökkan’m dilekçesi işleme alınmamıştır. Gökkan’m anadili olan Kürtçe ile yazdığı dilekçenin TÎHEK tarafmdan"“haklı ve makul” bulunmaması Kurumun kuruluşunu sağlayan 6701 Sayılı Kanun’un “Eşitlik ilkesi ve ayrımcılık yasağmı” düzenleyen 3. maddesinin 1. ve 2. fıkralanndaki “(l)Herkes, hukuken tanınmış hak ve hürriyetlerden yararlanmada eşittir. ” ile “(2) Bu Kanun kapsamında cinsiyet, ırk, renk, dil, din, inanç, mezhep, felsefi ve siyasi görüş, etnik köken, servet, doğum, medeni hâl, sağlık durumu, engellilik ve yaş temellerine dayalı ayrımcılık yasaktır. ” ifadelerine ve temel insan haklanna aykırılık teşkil etmektedir. \ » Bu bağlamda; 1. TIHEK’in, Ayşe Gökkan’ın anadilinde yazdığı dilekçeyi “haklı ve makul” bulmama gerekçesi nedir? Bu tutum, 6701 Sayılı Kanun’un 3. maddesindeki aynmcılık yasağına aykırılık teşkil etmemekte midir? 2. Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelere göre bireylerin anadilinde iletişim hakkı bulunmasına rağmen Kürtçe dilekçenin işleme alınmaması, bu uluslararası yükümlülüklerle nasıl bağdaştınimaktadır? 3. Başvurucunun anadilinden başka bir dili bilmediğini “ispatlama zorunluluğu” hangi hukuki normlara dayanmaktadır? Bu uygulama başka başvurucular için de geçerli midb? 4. TİHEK gibi kurumlara yapılan başvurularda, Türkçe dışında bir dil kullamiması durumunda “haklı ve makul” değerlendirmesinin objektif kriterleri nelerdir? 5. Bir bireyin, anadilini kullanarak hak ihlallerini dile getirme hakkımn reddedilmesi, adalet ve eşitlik ilkeleriyle nasıl bağdaştınimaktadır? Bu bağlamda, anadil kullanımım kolaylaştıracak düzenlemeler yapılması düşünülmekte midir? 6. TÎHEK uzmanlarmm “inceleme” için ziyarette bulunduğu hapishanelerde mahpuslann kendilerine ilettiği hak ihlallerinin tamamı yıllık raporlarda kamuoyu ile paylaşılmakta mıdır? Bu ihlallerin, işkence ve kötü muamelelerin giderilmesine dönük tavsiye kararların takibi nasıl yapılmaktadır? Tavsiye karara uyulmadığı takdirde yapılan herhangi bir işlem var mıdır? 7. Sincan Kadın Hapishanesinde hasta mahpusların tedaviye erişimlerinin engellenme gerekçesi nedir? 8. Sincan Kadm Kapalı Hapishanesindeki sosyal ve kültürel aktivitelerin “tasarruf tedbirleri” kapsamında kısıtlanmasının gerekçesi nedir? Bu aktiviteleri “tasarruf tedbirleri” arasından çıkarmak gibi bir çahşmamz olacak mıdır?