Çin menşeli bir otomobil firmasının Türkiye'de üretim tesisi kurma taahhüdünü askıya almasına ilişkin

T.B.M.M. CUMHURİYET HALK PARTİSİ Grup Başkanlığı CHP sayı Tarih:. 17 Haziran 2026 19371 4 5875 A. SİBEL YANIKÖMEROĞLU İstanbul Milletvekili TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Aşağıdaki sorularımın Sanayi ve Teknoloji Bakam Sayın Mehmet Fatih KAÇIR tarafından yazılı olarak yamtlanmasmı saygılarımla arz ederim. ROĞLU ılletvekili Çinli otomotiv firması BYD ile Bakanlığınız arasında Manisa'da yaklaşık 1 milyar dolar değerinde, yıllık 150 bin araç kapasiteli bir üretim tesisi kurulmasına yönelik yatmm anlaşması imzalandığı Temmuz 2024'te kamuoyuna duyurulmuştu. Bu süreçte firmaya henüz yatırım taahhütlerini yerine getirmeden gümrük vergisi muafiyeti gibi ciddi avantajlar ve teşvikler sağlandığı basma yansımıştır. Konuya ilişkin olarak 21.10.2025 tarihinde tarafımdan verilen (7/35043 Esas Numaralı) yazılı soru önergesine, Bakanlığınızca 03.11.2025 tarihinde verilen cevapta; BYD’nin Türkiye yatırımının stratejik öneminden bahsedilmiş, projenin "mevcut teşvik mevzuatımızın çizdiği sımrlar dâhilinde desteklendiği" ve "proje takvimi ile firmamn sorumluluk ve taahhütlerinin tanımlandığı" ifade edilmiştir. Ancak somut yaptmmlar, sağlanan vergi muafiyetlerinin tutarı ve olası bir vazgeçme senaryosuna dair sorularımız geçiştirilmiştir. Gelinen noktada. Haziran 2026’da BYD Başkan Yardımcısı Stella Li tarafından yapılan resmi açıklamada, Türkiye'deki üretim tesisinin kurulum sürecinin tamamen durdurulduğu ve şirketin birinci önceliğinin Macaristan olduğu açıkça ilan edilmiştir. Anlaşmamn üzerinden uzun süre geçmesine rağmen Manisa’daki sahada hiçbir altyapı veya inşaat faaliyetine başlanmamış olması. Bakanlığınızın yürüttüğü sürecin başansızlıÛa sonuçlandığım ve yerli otomotiv pazannda haksız rekabete yol açıldığını ortaya koymuştur. Bu bağlamda; 1. Kasım 2025 tarihli cevabınızda "proje takvimi, firmamn sorumlulukları ve taahhütleri tanımlanarak devlet desteklerinden yararlandınimaktadır" ifadesi yer almaktadır. BYD firması. Haziran 2026 itibarıyla Türkiye yatınmmı askıya aldığını ve somut bir takviminin olmadığım ilan ettiğine göre, sözleşmede tanımlanan "proje takvimi" ve "firma taahhütleri" ihlal edilmiş midir? 2. BYD’nin yatırımdan vazgeçerek önceliğini Macaristan ve Avrupa'daki diğer atıl fabrikalara kaydırmasının Bakanlığınız tarafından tespit edilen somut gerekçeleri nelerdir? Çin menşeli araçlara yönelik ek mali yükümlülüklerden muaf tutularak pazarda ayncalık kazanan bu firmanın Türkiye'yi sadece bir basamak olarak kullanmasını engelleyecek hukuki bir tedbir alınmış mıdır? 3. Temmuz 2024'ten yatınmm askıya alındığı Haziran 2026 tarihine kadar geçen yaklaşık 2 yıllık sürede; BYD firmasının Türkiye pazannda gümrük vergisi muafiyeti, ÖTV avantajı veya diğer yatırım teşvikleri sayesinde elde ettiği toplam maddi menfaat (Türkiye Cumhuriyeti'nin almaktan vazgeçtiği vergi miktarı) ne kadardır? 4. Bir önceki önergemizde sorduğumuz ancak Bakanlığınızca yanıtlanmayan hayati soru geçerliliğini korumaktadır: BYD’nin taahhütlerini yerine getirmeyerek yatırımdan vazgeçmesi sebebiyle, bugüne kadar yaptığı araç satışlarından sağladığı haksız vergi avantajlan ve muafiyetler, gecikme faiziyle birlikte firmadan geriye dönük olarak tahsil edilecek midir? 5. Mevcut teşvik mevzuatı ve "Proje Bazlı Destek Verilmesine Dair Karar" kapsamında, taahhüt edilen 1 milyar dolarlık yatınmı yapmaktan vazgeçen BYD firmasına uygulanacak olan hukuki ve cezai yaptırımlar nelerdir? Sözleşmede bir cezai şart belirtilmiş midir? Belitildiyse bunun miktarı nedir? 6. BYD’nin Manisa’da fabrika kuracağı beklentisiyle yatmm ve üretim planlaması yapan. Bakanlığınızın cevabında da "güçlü tedarik bağlantıları kurulacağı" belirtilen yerli otomotiv yan sanayi üreticilerimizin ve parça tedarikçilerimizin uğradığı zararlar nasıl tazmin edilecektir?