Hakkari'de son yıllarda artış gösteren intihar ve şüpheli ölüm vakalarına ilişkin

ISMıVI , .LKLARIN EŞİTLİK VE DEMOKRASİ PARTİSİ ■ Tarih; 49 547 TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Aşağıdaki sorularımın, İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi tarafından Anayasanın 98 ve İç Tüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandınimasım arz ederim. r Öznur Bartin Hakkâri Milletvekili 2026 yılı boyunca Hakkâri merkez ve ilçelerinde peş peşe yaşanan intihar vakaları ve şüpheli ölümler, yaşam hakkımn korunması, kamu hizmetlerinin etkinliği ve devletin önleyici yükümlülükleri bakımından kapsamlı biçimde araştırılması gereken ağır bir toplumsal soruna dönüşmüştür. Hakkâri Merkez, Yüksekova, Şemdinli, Çukurca ve Durankaya’da özellikle kadmlann, çocuklarm ve gençlerin yaşamlarını yitirdiği çok sayıda olay meydana gelmiş; bazı vakalar intihar olarak değerlendirilirken bazıları şüpheli ölüm olarak kayıtlara veya kamuoyuna yansımıştır. Ancak olayların hangi koşullarda meydana geldiği, önceki risklerin bilinip bilinmediği, kamu kurumlarmm zamanında müdahale edip etmediği ve benzer vakaların önlenmesi için ne tür somut tedbirler alındığı yeterince ortaya konulmamıştır. 15 Temmuz 2026 tarihinde Çukurca’nm Üzümlü Köyü’nde R.K.’nin Zap Suyu’nda yaşamını yitirmesi; 16 Temmuz’da Hakkâri Merkez Kıran Mahallesi’nde H.Ç.’nin, 17 Temmuz’da Şemdinli Beyyurdu Köyü’nde H.C.’nin şüpheli şekilde yaşamım yitirmesi; 30 Temmuz’da Yüksekova Esendere Güvenli (Şahe) Köyü’nde 21 yaşındaki H.S.’nin yaşamını yitirmiş halde bulunması ve yalmzca iki gün- sonra, 1 Ağustos’ta Bağdaş (Peranis) Köyü’nde 22 yaşındaki S.K.’nin silahla yaralanmış halde bulunarak yaşamını yitirmesi, kaygı verici tablonun sürekliliğini göstermektedir. Son olarak 17 Eylül 2026 tarihinde Yüksekova Cumhuriyet Mahallesi’nde 17 yaşındaki G.A.’mn evinde şüpheli şekilde yaşamım yitirmiş halde bulunması, sorunun çocuklara ve gençlere kadar uzandığım bir kez daha ortaya koymuştur. Ortaya çıkan tablo karşısmda artık sorulması gereken soru yalnızca “bu kaçıncı şüpheli ölüm, bu kaçıncı intihar vakasıdır?” sorusu değildir. Asıl soru, bütün bu vakalara rağmen neden etkili bir önleme politikası geliştirilemediği, neden risk oluşturan koşulların ortadan kaldırılmadığı ve neden yeni yaşam kayıplarının önüne geçilemediğidir. Bir ölüm meydana geldikten sonra soruşturma başlatılması elbette gereklidir; ancak yaşam hakkının korunması yalnızca ölümden sonra adli işlem yapılmasından ibaret değildir. Devletin görevi, ölüme götüren riskleri önceden tespit etmek, sosyal ve ekonomik kırılganlıkları azaltmak, ruh sağlığı hizmetlerine erişimi güçlendirmek, kadınları ve çocukları korumak, gençlere yönelik sosyal destek mekanizmalarını erişilebilir kılmak ve şiddet ile silahlı ölümlerin önüne geçecek etkili politikaları uygulamaktır. Daha önce verdiğimiz soru önergelerine Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından verilen yamtta; intihan önleme programları, il düzeyindeki kurullar, sosyal hizmet merkezleri, psikososyal destek, kadın konukevleri, ŞÖNÎM, ALO 183, çeşitli eylem planlan ve mevzuat düzenlemeleri sıralanmıştır. -Ancak Hakkâri özelinde kaç intihar vakası yaşandığı, kaç intihar girişimi bulunduğu, kaç şüpheli ölümün soruşturulduğu, hangi vakalarda önceden kamu kurumlanmn bilgisi bulunduğu, hangi müdahalelerin yapıldığı, hangi risklerin tespit edildiği ve bu mekanizmaların kaç yaşamı koruduğu ortaya konulmamıştır. Dolayısıyla sorunun kaynağına ilişkin somut ve ölçülebilir bir değerlendirme yapılmadığı görülmektedir. Hakkâri’nin artık şüpheli ölümler, genç ölümleri ve intiharlarla amlan bir kent haline gelmesine seyirci kalınamaz. Bu ölümlerin bireysel vakalar olarak birbirinden kopuk değerlendirilmesi, ortak ve yapısal nedenlerin görünmez kılınmasına neden olmaktadır. Yoksulluk, işsizlik, gençlerin geleceksizlik duygusu, kadınların karşı karşıya kaldığı eşitsizlik ve şiddet, çocuk ve gençlerin ruh sağlığı hizmetlerine erişimi, sosyal dışlanma, aile içi sorunlar ve silaha erişim gibi başlıkların birlikte incelenmesi gerekmektedir. Bu nedenle Hakkâri’de 2026 yılı boyunca yaşanan intiharlann ve şüpheli ölümlerin tamamımn, özellikle kadınlar, çocuklar ve gençler açısından ortaya çıkan risklerin, kamu kurumlarmm sorumluluk ve müdahale süreçlerinin, mevcut politikaların neden sonuç üretmediğinin ve yeni yaşam kayıplarım önlemek için alınması gereken somut tedbirlerin bütüncül biçimde araştırılması amacıyla Meclis’in gerekli sorumluluğu üstlenmesi ve ilgili bakanlıkların derhal harekete geçmesi gerekmektedir. Bu bağlamda; 1. Emniyet ve Jandarma kayıtlarına göre Hakkâri’de 2026 yılında kaç intihar, intihar girişimi ve şüpheli ölüm vakası bulunmaktadır? 2. Bu vakaların yaş, cinsiyet ve ilçe bazındaki dağılımı nedir? 3. 2026 yılında Hakkâri’de gerçekleşen şüpheli ölümlerin kaçında ateşli silah kullanılmıştır? Bu silahların kaçı ruhsatlı, kaçı ruhsatsızdır? 4. Hakkâri’de özellikle gençler arasında ateşli silaha erişimin azaltılması ve ruhsatsız silahların tespit edilmesi konusunda 2026 yılında hangi özel çalışmalar yürütülmüştür? 5. İntihar veya intihar girişimi riski taşıdığı kolluk birimleri tarafından daha önce tespit edilen kaç kişi bulunmaktadır? Bu kişilerin hangi kamu kurumlarma yönlendirmesi yapılmıştır? 6. Hakkâri’de meydana gelen şüpheli ölümler bakımından kolluk birimleri tarafından risk haritası veya vaka analizi hazırlanmış mıdır? 7. 17 yaşındaki G.A.’mn ölümü de dahil olmak üzere çocuk ve gençlerin karıştığı şüpheli ölüm vakalarında daha önce kolluk birimlerine ulaşmış herhangi bir ihbar, tehdit, şiddet, aile içi sorun veya risk kaydı bulunup bulunmadığı araştırılmakta mıdır? 8. Son iki yılda Hakkâri’de intiharların ve şüpheli ölümlerin önlenmesine yönelik hangi ölçülebilir hedefler belirlenmiş, bu hedeflerin gerçekleşme oranı ne olmuştur?