Malatya Akçadağ T Tipi Kapalı Cezaevinde yaşandığı iddia edilen hak ihlallerine ilişkin

TBMM HMKLARIN EŞİTLİK VE DEMOKRASİ PARTİSİ GRUP BAŞKANLIĞI r:- Sayı i ■%)PRg$ Tarih : ^ TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Aşağıdaki sorulanının Adalet Bakanı Yılmaz Tunç tarafından Anayasanın 98 ve İçtüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. Serhat Eren Diyarbakır Milletvekili Son dönemde Türkiye cezaevlerinde, özellikle siyasi mahpuslara yönelik hak ihlallerinde kayda değer bir artış yaşanmaktadır. Birçok insan haklan kuruluşu, siyasi tutuklulann sağlık hizmetlerinden, sosyal haklardan ve aile görüşlerinden mahrum bırakıldığım, infazlanmn keyfi şekilde yakıldığım ve ağır tecrit koşullarına maruz bırakıldıklanm defalarca dile getirmiştir. Bu tür uygulamalar hem Türkiye Cumhuriyeti AnayasasTna hem de uluslararası hukukun temel normlanna açıkça aykındır. Tecrit, görüş kısıtlamalan ve sağlık gibi temel haklardan yararlandınimama gibi insanlık dışı muameleler, siyasi mahpuslar üzerinde baskı aracı olarak kullamimakta ve mahpuslar onur kinci, keyfi uygulamalarla karşı karşıya kalmaktadn. Malatya Akçadağ T Tipi Kapalı Cezaevi’nde yaşananlar, bu hak ihlallerinin en somut örneklerinden biri olarak gündeme gelmiştir. Cezaevinde tutuklu ve hükümlülerin sağlık hizmetlerine erişiminin engellendiği ve özellikle ağız içi ve çıplak arama dayatmalanmn son altı aydır sürdüğü bildirilmektedir. Bu insanlık onuruna aykın dayatma, birçok mahpusun hastaneye gitmeyi reddetmesine neden olmakta, bu da tedavi haklanmn fiilen ellerinden almmasma yol açmaktadır. Özellikle kronik hastalıklara sahip ve ileri yaştaki mahpusların sağlık durumlarımn bu keyfi uygulamalar nedeniyle daha da kötüleştiği ifade edilmektedir. Ağız içi arama dayatması, Türkiye Cumhuriyeti AnayasasTmn 17. maddesine. Ceza İnfaz Kurumlarımn Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkmda Tüzük’ün 4. maddesine, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) 3. maddesine. Hasta Haklan Yönetmeliği’ne ve Avrupa İşkenceyi Önleme Komitesi’nin (CPT) tavsiyelerine açıkça aykındn. Bu tür uygulamalar, mahpuslann onurunu zedeleyerek, sağlık haklarım ciddi şekilde ihlal etmekte ve insanlık dışı muameleye sebebiyet vermektedir. 72 yaşındaki Behçet hastası Yusuf Sertkaya’mn hastaneye gitmeyi pddetmesi, bu arama dayatmasımn ne kadar ciddi sonuçlara yol açtığını ortaya koymal^'afiır. Aynı şekilde, kolunu ;i kıran Ali Ünlü, ağız içi arama dayatması nedeniyle hastaneyegitmemişve kendiimkânlanyla i  (?-9S0 tedavi olmaya çalışmış, ancak sağlık durumu daha da kötüleşmiştir. Bunun yam sıra, mahpus Mehmet Ali Yaşa’mn kanser teşhisinin gecikmesi ve ancak hastalığm son evresinde teşhis konulabilmesi, bu uygulamalarm hayati tehlikeler doğurduğunu göstermektedir. Yaşa, hastaneye sevk edilmesinden kısa bir süre sonra tahliye edilmiş, ancak bu gecikme sonucu hayatım kaybetmiştir. Diğer taraftan, ağır sağlık sorunlan bulunan mahpus Serdar Köse de bu dayatma nedeniyle tedavi olmayı reddedenlerden biridir. Kolunu kıran ve acil ameliyat olması gereken Musa Külter de benzer şekilde bu uygulama sebebiyle tedaviye erişim hakkından mahrum kalmıştır. Bu tür sağlık hakkı ihlallerinin, cezaevi yönetimi tarafından askeri birimlerin talimatına dayandmldığı iddia edilmektedir. Ancak, cezaevi yönetimlerinin mahpuslarm sağlık haklanm koruma yükümlülüğü Anayasa ve uluslararası hukuk tarafindan güvence altına alınmıştır. Hiçbir şart altında mahpuslarm sağlık hakkı kısıtlanamaz ve bu tür keyfi uygulamalar derhal sonlandırılmalıdır. Bu bağlamda; 1. Akçadağ T Tipi Kapalı Cezaevi'nde uygulanan ağız içi ve çıplak arama dayatması hangi yasal dayanağa dayanmaktadır? 2. Uygulamanın Türkiye Cumhuriyeti AnayasasTnm 17. maddesi. Ceza İnfaz Kurumlan Tüzüğü’nün 4. maddesi, Avrupa İnsan Haklan Sözleşmesi’nin 3. maddesi ve Hasta Haklan Yönetmeliği’ne aykınhğı konusunda Adalet Bakanlığı'mn bir değerlendirmesi var mıdır? 3. Cezaevlerindeki ağız içi ve çıplak arama uygulaması, Avrupa İşkenceyi Önleme Komitesi’nin (CPT) tavsiyelerine uygun mudur? 4. Bu uygulamanm hukuki ve insan haklan standartlarıyla uyumlu hale getirilerek kaldıniması adına herhangi bir düzenleme yapılması düşünülmekte midir? 5. Akçadağ T Tipi Kapalı Cezaevi'nde ağız içi ve çıplak arama dayatması sebebiyle tedavi olamayan mahpus Yusuf Sertkaya’nm sağlık durumu hakkında herhangi bir inceleme başlatılmış mıdır? Behçet hastası olan Sertkaya’mn tedaviye erişiminin engellenmesi karşısmda Adalet Bakanlığı'mn aldığı önlemler nelerdir? 6. Siyasi mahpuslar Ali Ünlü’nün, Serdar Köse’nin, Musa Külter’in sağlık hakkını engelleyen cezaevi yönetimi hakkmda soruşturma başlatıhmş imdir? Başlatılmış ise bu soruşturma hangi kapsam ve içerikte yürütülmektedir. Başlatılmamış ise gerekçesi nedir? 7. Son dönemde siyasi mahpuslara yönelik artan hak ihlalleri, tecrit uygulamalan ve sağlık hizmetlerinden yararlanma hakkmm kısıtlanması ile ilgili bakanlığımzm aldığı tedbirler nelerdir? 8. Cezaevlerinde sağlık hizmetlerinden faydalanamayan mahpus sayısı kaçtır? Bu kişilerin sağlık durumlannm kötüleşmesine dair bir raporlama yapılmış mıdır? J ■ ♦ ^ % 9. Akçadağ Cezaevi’nde mahpusların sağlık hakkını ihlal eden ağız içi arama uygulamaların sona erdirilmesi için bakanlığımz ne gibi girişimlerde bulunacaktır? 10. Cezaevi yetkililerinin arama uygulamalarım askeri birimlerin talimatı doğrultusunda gerçekleştirdiği iddialan doğru mudur? Askeri birimler cezaevi idaresine talimat verebilirler mi? Buna dair bakanlığınızın görüşü nedir?