Diyanet İşleri Başkanlığının teşkilat yapısında değişiklikler öngören bir kanun teklifine ilişkin

TBMM HALKLARIN EŞİTLİK VE DEMOKRASİ PARTİSİ GRUP BAŞKANLIĞI 1315^ *:y%„:.j2i.ss -M Tarih :.2.C!....ÖS.203-5 TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Aşağıda belirtilen sorularımın Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet YILMAZ tarafından Anayasamn 98. ve TBMM İçtüzüğünün 96. ve 99. maddeleri uyannca yazılı olarak cevaplandınimasım arz ederim. Celal FIRAT İstanbul Milletvekili 2/3046 Sayılı Bazı Kanunlar ile 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi kapsamında Diyanet İşleri Başkanlığı’mn teşkilat yapısında ve personel rejiminde yapılan değişiklikler kamuoyunda çeşitli tartışmalara ve tepkilere yol açmıştır. Özellikle Diyanet İşleri Başkanlığı’na bağlı kadrolarda yapılan genişlemeler, idari yetkilerin artırılması ve yeni personel alımlanna ilişkin düzenlemeler, kurumun anayasal sınırlan içerisinde kalıp kalmadığı ve laiklik ilkesine uygunluğu bakımından önemli riskler taşımaktadır. 2025 yılı bütçesinde birçok bakanlığı geride bırakan ve devasa mali kaynaklara sahip olan Diyanet İşleri Başkanlığı’na, son yasa teklifi ile dini yayınlan denetleme, mushaflan onaylama, mealleri imha ettirme, dijital içerikleri erişime engelleme gibi geniş yetkiler verilmesi, hem Anayasa’mn 2. maddesinde yer alan laiklik ilkesine hem de ifade ve inanç özgürlüklerine açıkça aykınlık teşkil etmektedir. 1  261ÎV Aynca, cezaevleri, yurtlar, okullar, hastaneler gibi kamusal alanlara yönelik tek mezhep temelli “manevi damşmanlık” hizmetlerinin yaygınlaştırılması, dinin belirli bir yorumu üzerinden topluma müdahale niteliği taşımakta ve inanç farklılıklannı baskı altına alma amacı taşıdığı anlaşılmaktadır. Diyanet İşleri Başkanlığı tarihsel olarak Sünni-Hanefı yorumu esas alan bir yapı olarak, diğer mezheplerin ve inanç gruplanmn haklarım gözetmeden faaliyet göstermektedir. Alevi yurttaşlar başta olmak üzere, dini çoğulculuğu savunan çevrelerin sistematik biçimde dışlandığı; muhalif ilahiyatçılann ve düşünürlerin yorumlannm “sakıncalı” sayıldığı bir ortamda, devletin tek bir mezhebin yorumunu resmi kabul etmesi, toplumsal kutuplaşmayı derinleştireeektir. Kur’an meallerine yönelik sansür uygulaması, farklı yorumlar sunan akademisyenlerin, araştırmacıların, hatta Müslüman olmayan yazarların düşünce özgürlüğünü hedef almakta; Afganistan İslam Emirliği tarzı bir dinsel otorite kurma endişesini doğurmaktadır. Her şeyden çokta. Diyanet Başkanlığı eliyle, kamusal alana dinsel bir müdahale yapılmaktadır. Bu bağlamda; 1. Başta eğitim alam olmak üzere. Diyanetin her türlü kamusal alana müdahalesi, Anayasamn laiklik ilkesine aykın değil midir? 2. Kamusal alandaki çok farklı dinsel, mezhepsel, inançsal toplulukların ve Alevilerin yaşamına bu şekilde müdahale etmek, din, inanç ve vicdan hürriyetine aykın değil midir? 3. Alevilerin tüm taleplerine rağmen, inanç özgürlüğüne dair gerekli tamnma ve yasal düzenlemeler için hiçbir adım atılmazken. Diyanetin güeünü daha da artıran bu düzenlemeye neden ihtiyaç duyulmuştur? 4. Diyanet İşleri Başkanhğı’na “onay/mühürsüz” Kur’an meallerini toplatma ve imha etme yetkisi hangi gerekçeyle tamnmaktadır? Bu yetki Anayasa’mn 24. ve 26. maddelerinde güvence altına alman düşünee, ifade ve din özgürlüğüne aykın değil midir? 5. Diyanet’in görüşünü benimsemeyen Şii, Caferi, Şafı ya da farklı mezhep ve İslam anlayışlanna sahip topluluklann, Kur’an yorumları da bu kapsamda yasaklanaeak mıdır? 2  251S3- 6. Bu düzenlemelerin, İslam düşüneesinin çeşitliliğini yok ederek yalmzca tesmi dih anlayışım tesis etmeye yönelik bir araç olarak kullamlacağı yönündeki eleştirilere dair Başkanlığımzm yamtı nedir? 7. Mevcut anayasada, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlanmn laik bir devlette herhangi bir dinî yorumun baskısı altmda kalmadan kendi inançlanm ve düşüncelerini özgürce yaşaması hakkı belirtilmişken, bu düzenleme ile devlet eliyle dinsel tekel oluşturulması hangi anayasal dayanakla meşrulaştınimaktadır? 8. internet ortamında “İslam’a uygun olmayan” içeriklerin erişime engellenmesi karanm verme yetkisinin Diyanet’e verilmesi, ifade özgürlüğü ve düşünce açıklama hakkıyla nasıl bağdaştmlmaktadır? 9. Cezaevleri, öğrenci yurtlan, hastaneler gibi kurumlarda verilecek “manevi damşmanlık” hizmetlerinin içeriği, denetimi, mesleki yeterlilik ve etik kodlan hangi kriterlere göre belirlenecektir? 10. 2025 bütçesinde Diyanet’e aynlan kaynak, İçişleri ve Dışişleri Bakanlıklanmn da önüne geçmiştir. Bu bütçe kaleminin gerekçesi nedir? Bu kaynak, farklı inanç gruplanna eşit hizmet sunacak biçimde nasıl kullamlacaktır? 11. Yapılan düzenlemelerle Diyanet İşleri Başkanlığı’na bağlı taşra teşkilatlan ile merkez kadrolannda kaç yeni kadro ihdas edilmiştir? Bu kadroların maliyeti kamu bütçesi açısından ne kadardır? Diyanet’in personel yapısındaki bu artış, kamuda tasarruf tedbirleriyle çelişmiyor mu? 12. Laiklik ilkesine uygunluk bakımından yapılan bu değişikliklerde herhangi bir anayasal denetim ya da değerlendirme yapılmış mıdır? 3